Sen o policjancie: co oznacza?

Cienkość jest tu prawdziwa, ale zdanie o korpusie starszym niż policja byłoby zbyt proste. Mundurowa policja cywilna jest instytucją dziewiętnastowieczną i klasycznego hasła nie ma. Tradycja nie jest jednak bez postaci egzekwującej: szurta, czyli ramię porządkowe i bezpieczeństwa władcy, istniała we wczesnym państwie muzułmańskim, a figura tego, kto egzekwuje w imieniu władzy, jest w korpusie realna. Właściwą ramą jest tu ogólny rejestr władzy egzekwującej i nie twierdzimy o nim więcej, niż da się sprawdzić.

Co ten rejestr niesie: postać egzekwująca czytana jest wobec tego, czy śniący jest w prawie — dlatego stan uczuciowy śniącego waży tu tak wiele. Dochodzi natomiast to, na czym ta tradycja kładzie ciężar naprawdę duży: sprawiedliwość i urzędnik niesprawiedliwy. Egzekwujący, który jest okrutny albo przekupny, czytany jest ku krzywdzie czynionej pod pozorem władzy, a nie ku winie śniącego — i ten drugi biegun ma znaczenie, bo czytanie każdego snu o mundurze jako winy bierze tylko połowę materiału samej tradycji. Odczytania te są tym, co ta tradycja utrzymuje, i nie mówią nic o żadnej realnej sprawie ani o żadnym realnym urzędzie.

Właściwym idiomem tej szkoły jest uwewnętrzniony porządek zbiorowy — reguła, której śniący nie ustanowił, a którą jest mimo to mierzony. To coś innego niż osobiste sumienie i dokładnie to przedstawia mundur: nie prywatny osąd, lecz porządek, który obowiązywał, zanim śniący się pojawił.

Trzy rozgałęzienia. Bycie ściganym: sama pogoń jako doświadczenie należy do hasła o byciu ściganym, a tutaj zostaje wyłącznie to, co dodaje ścigający zgodny z prawem — mianowicie, że własny wyrok śniącego na siebie jest już w tym śnie zawarty. Postać w mundurze bywa też nosicielem cienia — hasło o cieniu niesie to szerzej i wystarczy odesłanie — bo tym, czego mundurowy ścigający zwykle szuka, jest właśnie materiał wyparty. I wreszcie sen, w którym śniący sam jest policjantem: funkcja pilnująca zajęta od środka, czytana ku nadzorowi nad samym sobą. Zastrzeżenie: mowa o figurze, a żadne z tych odczytań nie jest wypowiedzią o realnej policji ani stwierdzeniem, że śniący cokolwiek zrobił.

Powód, dla którego materiał jest tu obfity, wart jest podania: kultura ta ma głęboki i ciągły rejestr stawania przed władzą, starszy niż jakakolwiek policja. Rejestr sennikowy najpierw — i biegnie on tutaj w obie strony, nie tylko ku połowie złowieszczej. Są kształty czytające spotkanie z urzędnikiem przychylnie, ku sprawie pomyślnej albo ku zyskowi; i są kształty czytające doprowadzenie przed urzędnika albo znalezienie się przed sądem ku uwikłaniu, procesom i sporom. Oba są w materiale zwyczajne. Referujemy kształtem, bez podawania wydania.

Słownictwo pokazuje, z czego ten rejestr jest zrobiony: 官司 (guānsī) to codzienne słowo na proces sądowy, a 衙门 (yámen) to urząd magistratu, instytucja, którą ludowa wyobraźnia sobie przedstawia. Podajemy je jako słownictwo, nie jako mechanizm odczytania — sen o mundurze nie przywołuje automatycznie słowa o procesie.

Język jest tu dwubiegunowy. 官官相护 (guān guān xiāng hù, „urzędnicy osłaniają się nawzajem”) i 民不与官斗 (mín bù yǔ guān dòu, „prosty człowiek nie procesuje się z urzędem”) to biegun ostrożny — i trzeba oddać dokładnie, czym są: tym, co kultura mówi o urzędnikach, a nie tym, co księgi orzekają o śnie. Kto obudził się z poczuciem, że nie ma się do kogo odwołać, może się w tych dwóch zdaniach rozpoznać. Najostrzejsza jest przy tym rymowana formuła o urzędzie: 衙门八字开，有理无钱莫进来 (yámen bā zì kāi, yǒu lǐ wú qián mò jìn lái, „wrota urzędu stoją szeroko otwarte — masz rację, a nie masz pieniędzy, to nie wchodź”). Podajemy jedną postać i zaznaczamy, że brzmienie bywa różne, bo tak jest naprawdę, a czytelnik znający inną wersję nie powinien sądzić, że się pomyliliśmy. Głębię ludowej niechęci do sądów nazywa zaś 屈死不告状，饿死不做贼 (qū sǐ bù gào zhuàng, è sǐ bù zuò zéi, „umrzeć z krzywdy, a nie iść do sądu; umrzeć z głodu, a nie zostać złodziejem”); przywołujemy je dla pierwszej połowy, bo druga należy do hasła o złodzieju.

Biegun pewności nazywa 天网恢恢，疏而不漏 (tiān wǎng huī huī, shū ér bù lòu, „sieć nieba jest ogromna — rzadko tkana, a nic się przez nią nie prześlizgnie”): krzywda zostaje w końcu ujęta. Warto podać rzecz ściśle: przytoczona wyżej postać jest tą utrwaloną i dzisiejszą, natomiast przekazane brzmienie klasyczne ma w ostatnim znaku inne słowo — mówi nie o przeciekaniu, lecz o gubieniu — i tego wariantu tutaj nie cytujemy, bo utrwalonym zwrotem nie jest. Zwrot pochodzi z linijki z Daodejingu i dalej niż do tego przypisywać go nie należy.