Sen o żonie: co oznacza?

Kotwica jest koraniczna i należy do najpiękniejszych zdań tej tradycji o małżeństwie: małżonkowie są dla siebie nawzajem szatą — obraz nazwany w surze al-Baqara — okryciem, bliskością i wzajemną osłoną. Ten obraz wiąże niniejsze hasło wprost ze snem o ubraniu, gdzie szata czytana jest jako stan tego, kto ją nosi: korpus odczytuje żonę widzianą we śnie przez ten sam rejestr — jej stan mówi o stanie domu, tak jak stan szaty mówi o stanie człowieka. Żona w dobrym zdrowiu i zgodzie czytana bywa ku pomyślności gospodarstwa; niezgoda — ku trosce, która domaga się naprawy.

Wszystko to podaje się z ostrożnością, której wymaga każde hasło o ludziach: odczytania są przypisane tradycji, a sen nie jest werdyktem o rzeczywistej kobiecie — ani o jej uczuciach, ani o jej wierności, ani o jej zdrowiu. Obraz szaty zresztą sam prowadzi tę ostrożność: szata jest tym, co najbliższe, i sen o niej czyta się jako pytanie o samą bliskość — czy okrywa, czy uwiera, czy jest w niej ciepło — a nie jako doniesienie o drugim człowieku.

To hasło jest jednym z miejsc, gdzie wolno nazwać pojęcie po imieniu: anima — wewnętrzna postać kobieca w psychice mężczyzny — jest rzeczywiście pojęciem Junga. Wyśniona żona bywa w tym ujęciu nie raportem o realnej małżonce, lecz nosicielką wewnętrznego odpowiednika śniącego: tego, co w nim samym czujące, wiążące, domowe — ulokowane w najbliższej osobie, bo tam projekcja pada najłatwiej. I dokładnie dlatego psychologia analityczna ostrzega przed czytaniem takich snów jako zdań o małżeństwie: figura nie jest osobą — to samo ostrzeżenie, które niesie na tej stronie artykuł o śnie o matce, i spójność tych dwóch haseł nie jest przypadkiem.

Rozróżnienie figury i osoby jest całą praktyką tego snu. Żona zdystansowana we śnie pyta najpierw o to, co w śniącym samym oddaliło się od funkcji, którą ona niesie — od czułości, od domu, od związania; żona obca — czy związek widzi jeszcze osobę, czy już tylko rolę. Dopiero po tej pracy wolno zapytać o realną relację, i to na jawie, rozmową — nie snem. Sen o żonie czytany wprost, jako doniesienie, myli adresata: mówi o śniącym do śniącego.

Ludowe senniki podają przy żonie odczytania, z których część biegnie na opak — i ten kształt trzeba zreferować uczciwie, z nazwą, którą materiał sam zna: sen na opak, 反梦 (fǎn mèng). Żona strojąca się — nowina z daleka; kłótnia z żoną — zgoda w domu: obraz niezgody czytany ku harmonii, dokładnie odwrotnie, niż podpowiada lęk. Część przekazów czyta chorobę żony we śnie ku zyskowi — hasło zdrowotne, które podajemy wyłącznie jako przekonanie tradycji, z pełnym zastrzeżeniem: sen nie mówi nic o zdrowiu żadnej rzeczywistej osoby. Wszystko to są kształty odczytań, nie cytaty.

Język niesie tu rejestr czuły i rejestr dawny, i oba trzeba oznaczyć. 「结发夫妻」 (jié fà fū qī, „małżonkowie związanych włosów”) nazywa pierwsze, młode małżeństwo — więź sprzed wszystkiego innego; 「相敬如宾」 (xiāng jìng rú bīn, „szacunek wzajemny jak wobec gościa”) jest ideałem pary; 「糟糠之妻不下堂」 (zāo kāng zhī qī bù xià táng, „żony lat plew i otrębów nie odprawia się z izby”) — lojalnością wobec towarzyszki biedy, zdaniem stojącym za snami o najwcześniejszych latach małżeństwa. Do rejestru czułego należą też 「相濡以沫」 (xiāng rú yǐ mò, „zwilżać się nawzajem odrobiną wilgoci”) — obraz ryb, które w wysychającej sadzawce podtrzymują się nawzajem pianą z własnych pysków: wytrwanie razem w biedzie — oraz 「少来夫妻老来伴」 (shào lái fū qī lǎo lái bàn, „za młodu małżonkowie, na starość towarzysze”), zdanie o więzi, która z czasem zmienia naturę, nie siłę. Rejestr dawny mówi 「贤内助」 (xián nèi zhù, „dzielna pomoc domowa”) — pochwała tradycyjna i słyszalnie przestarzała, którą cytujemy jako świadectwo epoki, nie jako wzór — oraz dosadniej: 「妻贤夫祸少」 (qī xián fū huò shǎo, „przy dzielnej żonie mąż ma mniej nieszczęść”). Granica całego hasła pozostaje ta sama: odczytania referujemy jako przekonania tradycji — żadne z nich nie orzeka niczego o rzeczywistej żonie śniącego.