Sen o królu: co oznacza?

Król należy w klasycznym korpusie do haseł mocnych: jest władzą samą — najwyższym autorytetem spraw doczesnych — i charakterystyczne dla tej tradycji jest to, że jej wykładnie czytają nie tyle samą postać, ile spotkanie z nią. Zostać przez króla przyjętym z życzliwością — zbliżenie do władzy albo pomyślność w sprawie, która od władzy zależy; zostać obdarowanym — dobro z wysokiego miejsca; zostać zignorowanym albo osądzonym — sprawa u władzy zawisła niepomyślnie. Sen o królu jest w tym materiale zawsze snem o relacji: gdzie śniący stoi względem siły, która rozstrzyga o jego sprawach.

Najgłębsze zdanie tego hasła pochodzi jednak z tekstu, i to z opowieści omówionej na tej stronie osobno: sen władcy o siedmiu krowach — przy śnie o krowie — którego sam władca nie umiał odczytać. Wykładni musiał dostarczyć Jusuf, więzień: prawda o śnie króla przyszła z więzienia, z samego dołu hierarchii. Dla snów o władzy jest to pointa właściwa tej tradycji — władza nie jest w niej samowystarczalna: potrzebuje prawdy od tych, którzy stoją niżej, i sen o królu bywa czytany także tak: jako pytanie, czy władza w życiu śniącego — cudza albo własna — ma jeszcze dostęp do prawdy z dołu. Żadne z tych odczytań nie jest orzeczeniem o realnych osobach; figura króla czyta się ku sprawom śniącego.

Psychologia analityczna czyta króla zgodnie z linią, którą ta strona już trzyma: jako obraz uporządkowanej Jaźni w jej aspekcie władczym — psychiki, w której jest środek, hierarchia i ład. Pogłębienie dotyczy słowa, na którym ten obraz stoi: prawowitość. Król różni się od siłacza tym, że jego władza jest ukoronowana, nie zagarnięta — uznana przez całość, której służy. Sen o dobrym królu bywa więc czytany jako obraz wewnętrznego autorytetu, któremu osobowość naprawdę wierzy: zasady, według której da się żyć bez przymusu. Lew, omówiony na tej stronie osobno, niesie władzę zwierzęcą — siłę bez korony; król jest jej ludzkim, umownym odpowiednikiem i to porównanie wystarczy tu w jednej klauzuli.

Diagnostycznie najciekawszy jest król zepsuty: szalony, fałszywy albo taki, przed którym klęka się bez wiary. Szkoła czyta te obrazy jako autorytet, któremu śniący podlega, choć przestał mu wierzyć — zasadę odziedziczoną albo narzuconą, która wciąż rządzi, choć nikt w środku już za nią nie stoi: surowość po rodzicu, ambicję po dawnym sobie, reguły środowiska przyjęte bez egzaminu. Obalenie króla we śnie nie musi być katastrofą — bywa obrazem detronizacji przeżytej zasady, po której psychika szuka władcy godniejszego wiary. Sen o królu pyta w tym ujęciu o jedno: komu w sobie śniący naprawdę przyznaje koronę — i czy ten ktoś jeszcze na nią zasługuje.

Ludowe senniki podają odczytania tej postaci przychylnie: zobaczyć władcę, stanąć przed nim albo być przez niego przyjętym — pomyślność, ranga i poparcie z wysokiego miejsca; odczytania te referuje się kształtem, jak zawsze, bo wersje ksiąg się różnią. Rejestr władzy jest w tym materiale cesarski i jego rdzeniem jest pytanie o mandat: 真命天子 (zhēnmìng tiānzǐ, „prawdziwy syn nieba z wyroku losu”) to utrwalone określenie władcy prawowitego — tego, któremu władza się należy, a nie tylko przydarzyła. Chiński czytelnik przykłada to rozróżnienie do każdego snu o koronie: nie „czy ktoś rządzi”, lecz „czy rządzi z mandatu” — i sen o królu czytany bywa jako pytanie o prawowitość władzy w sprawach śniącego, także tej, którą sprawuje on sam.

Drugą stronę nazywa przysłowie ostre jak mało które: 「山中无老虎，猴子称大王」 (shān zhōng wú lǎohǔ, hóuzi chēng dàwáng, „gdy w górach nie ma tygrysa, małpa ogłasza się królem”). To obraz uzurpatora z przypadku — miernoty, która zajęła opróżnione miejsce i nosi tytuł bez mandatu; język ma na takich osobny przedział, 小人得志 (xiǎorén dézhì, „mały człowiek doszedł do znaczenia”), i sen o królu fałszywym albo śmiesznym czytany bywa dokładnie tam: władza w sprawach śniącego należy do kogoś, kto ma ją tylko dlatego, że silniejszych zabrakło. Tygrys i małpa z tego przysłowia mają na tej stronie własne artykuły — tam ich pełne rejestry; tu wystarczy ich układ: sen o królu pyta w chińskim materiale, kto naprawdę jest tygrysem tej góry, a kto tylko małpą na jego miejscu.