Sen o mężu: co oznacza?

Obraz szaty — małżonkowie jako wzajemne okrycie, nazwany w surze al-Baqara — jest wspólny obojgu małżonkom i omówiony szerzej przy śnie o żonie; tu wystarczy przypomnieć, że działa w obie strony: także mąż jest w tym materiale okryciem i osłoną. Własny rejestr korpusu dla męża widzianego we śnie biegnie natomiast przez odpowiedzialność i pozycję: jego stan czytany bywa ku bezpieczeństwu domu — mąż silny i obecny jako obraz gospodarstwa osłoniętego, mąż słaby, nieobecny albo w niebezpieczeństwie jako troska o to, na czym dom stoi.

Ostrożność jest tu ta sama, co przy wszystkich hasłach o ludziach, i trzeba ją wypowiedzieć wprost: są to odczytania przypisane tradycji, nie wiedza o rzeczywistym mężczyźnie. Sen o mężu nie orzeka o jego uczuciach, zamiarach ani losie; czytany w duchu tego materiału jest pytaniem o osłonę i oparcie — o to, jak śniąca doświadcza bezpieczeństwa swojego domu — a na pytania o realnego człowieka odpowiada rozmowa z nim, nie sen.

Animus — wewnętrzna postać męska w psychice kobiety, pojęcie sparowane z animą — jest rzeczywiście pojęciem Junga i wolno je tu nazwać. Wyśniony mąż bywa w tym ujęciu nosicielem wewnętrznego odpowiednika śniącej: jej własnej sprawczości, osądu, autorytetu — tych zdolności, które kultura długo kazała kobietom lokować w mężczyznach zamiast w sobie. Sen o mężu czytany jest wtedy ku własnym siłom śniącej: mąż mocny i życzliwy — jako sprawczość dostępna; mąż obcy albo wrogi — jako własny osąd, który obrócił się przeciw niej; mąż znikający — jako sprawczość chwilowo nie do odnalezienia.

Ostrzeżenie jest identyczne jak przy śnie o żonie i stanowi właściwą treść tej sekcji: figura nie jest osobą. Psychologia analityczna czyta sen o mężu najpierw ku zdolnościom śniącej, a dopiero potem — i ostrożnie — ku samej relacji; wyśniona obcość czy wrogość nie jest dowodem niczego o rzeczywistym mężczyźnie. Praktyka jest prosta: zanim sen zostanie przeczytany jako zdanie o małżeństwie, warto go przeczytać jako zdanie o sile — czyją siłą śniąca teraz żyje i gdzie jest jej własna.

Ludowe senniki podają przy mężu odczytania referowane tu ostrożnie: zgoda i bliskość — pomyślność domu; spór — troska, która domaga się uwagi; wszystko kształtem, nie cytatem. Ciekawszy jest słownik, którym ten materiał myśli o mężu, bo pochodzi z dawnego porządku i trzeba go tak oznaczyć. 「大丈夫」 (dà zhàng fu, „wielki mąż”) nazywa męskość prawą — miarę, do której postać męża we śnie bywa w tym rejestrze przykładana. 「相夫教子」 (xiàng fū jiào zǐ, „wspierać męża, uczyć dzieci”) i 「夫唱妇随」 (fū chàng fù suí, „mąż zaczyna pieśń, żona wtóruje”) to tradycyjne formuły ról i małżeńskiej zgody — cytujemy je jako ramę historyczną, w której starsze senniki czytały sny o mężu, słyszalnie przestarzałą i niepodawaną tu za wzór. Obok formuł ról język trzyma jednak rejestr czulszy, wolny od epoki: 「相濡以沫」 (xiāng rú yǐ mò, „zwilżać się nawzajem odrobiną wilgoci”) — ryby w wysychającej sadzawce, podtrzymujące się nawzajem pianą z własnych pysków: przetrwanie biedy we dwoje — i 「少来夫妻老来伴」 (shào lái fū qī lǎo lái bàn, „za młodu małżonkowie, na starość towarzysze”); sen o mężu u boku po latach ma w tych dwóch zwrotach swoje najcieplejsze skojarzenie.

Warstwa ludowej zabawy językowej dokłada dwa drobiazgi. Gra brzmień, podawana z ostrożnością należną zabawie: 夫 (fū, mąż) bywa słyszane blisko 福 (fú, pomyślność) — ludowa skłonność, by w mężu ze snu dosłyszeć szczęście; to gra słów, nie hasło sennika. A współczesna potoczność zna 妻管严 (qī guǎn yán, „żona rządzi surowo”) — żartobliwe określenie męża pod pantoflem, oznaczone tu wyraźnie jako kolokwialne. Granica hasła jest ta sama co przy żonie: odczytania są przekonaniami tradycji — żadne nie orzeka niczego o rzeczywistym mężu śniącej.