Sen o ciąży: co oznacza?

Klasyczna islamska tradycja interpretacji snów czyta ciążę przez ukrycie i przyrost: coś jest obecne, rośnie i jeszcze nie jest widoczne, a we właściwym czasie się ujawni. Dlatego odczytania przywiązują się częściej do spraw dojrzewających — do gromadzonego majątku, do planu jeszcze niewypowiedzianego, do troski noszonej prywatnie — niż do dosłownego rodzicielstwa. Stan ciąży we śnie niesie wykładnię: przebieg spokojny i zdrowy czytany jest przychylnie, jako sprawa, która dojdzie do końca, natomiast ciężki albo skrywany wskazuje na brzemię, które śniący wziął na siebie i o którym nikomu nie powiedział.

Jedna rzecz zasługuje w tej tradycji na szczególne przekazanie czytelnikowi: sen o ciąży nie jest tu traktowany jako doniesienie o ciele śniącego. Materiał klasyczny rozróżnia również, kto śni, a mężczyznę śniącego własną ciążę czyta raczej przez odpowiedzialność albo tajemnicę, którą nosi, niż przez cokolwiek dosłownego — przy czym warto zaznaczyć, że jest to raczej rejestr tego odczytania niż jedno ustalone orzeczenie, więc lepiej podawać je ostrożnie. Sam kierunek jest jednak wyraźny i konsekwentny: pytanie brzmi, co śniący nosi, a nie co się z nim dzieje.

Ciąża jest w psychologii analitycznej jednym z najczystszych obrazów dojrzewania: coś kształtuje się w nieświadomości, czego świadomość nie potrafi jeszcze zobaczyć, nazwać ani przyspieszyć. Cechą istotną jest czas — treść dojrzewająca ma własny termin, a niecierpliwość ego wobec niego bywa właściwym tematem snu. Obraz ten należy do tej samej rodziny co archetyp boskiego dziecka, o którym Jung pisał bezpośrednio, ale znajduje się na etapie wcześniejszym: to możliwość, która jeszcze nie przyszła, więc nie da się jej chronić, można ją tylko nieść.

Mężczyźni śnią ten obraz również, a to ujęcie traktuje to jako rzecz zwyczajną, nie paradoksalną — wskazuje ono na materiał twórczy albo animalny w sensie animy, a nie na cokolwiek dotyczącego ciała. Ambiwalencja we śnie czytana jest jako ambiwalencja wobec zmiany, a nie jako wyrok na nią: ciąża niechciana stawia pytanie, co śniący ma nieść, choć tego nie wybrał. Warto powiedzieć wprost, że odczytanie to jest z założenia nieprognostyczne — nie mówi ono, że coś nadejdzie, ani tym bardziej niczego nie orzeka o ciele. Jak zawsze w tym podejściu nie ma tu stałej wykładni obrazu, jest pytanie o to, czego śniący nie może przyspieszyć.

Materiał ludowy jest tu gęsty i wymaga nazwania swoich mechanizmów. Porządkującym jest taimeng, czyli sen płodowy, rozumiany jako zapowiedź poczęcia i tradycyjnie przedstawiający zwierzę, owoc albo kwiat, z którego obrazu odczytuje się charakter i płeć dziecka. Trzeba od razu powiedzieć, czym to jest: rozpoznaną kategorią ludową o źródle tekstowym, a nie orzeczeniem sennika Zhou Gong Jie Meng ani rozwiniętym systemem wróżenia płci — bardziej rozbudowaną praktykę czytania takich snów mają zresztą sąsiednie tradycje wschodnioazjatyckie.

Źródło klasyczne warto podać, bo to z niego bierze się cała chińska tradycja snów o poczęciu. Pieśń z Księgi pieśni mówi, że niedźwiedzie i niedźwiedzie brunatne są wróżbą synów, a żmije i węże wróżbą córek. Stąd wzięły się utrwalone zwroty o niedźwiedziu wchodzącym w sen i o radości ze śnienia niedźwiedzia, do dziś standardowe literackie gratulacje z okazji narodzin syna. To najbardziej rozpoznawalna chińska formuła łącząca sen z ciążą, a dla tej strony robi ona dwie rzeczy naraz: dostarcza mechanizmu stojącego za obrazami zwierzęcymi w taimeng i tłumaczy, skąd w ogóle bierze się ludowe skojarzenie węża z ciążą, opisane na stronie o wężu — to druga połowa dokładnie tego samego dwuwiersza. Drugim mechanizmem jest tuomeng: poczęcie zapowiedziane przez przodka rozumie się jako powierzenie wiadomości żywym przez zmarłego, i dlatego takie sny tradycyjnie opowiada się starszyźnie rodu, a nie zachowuje dla siebie. Trzeci mechanizm, fanmeng, czyli zasada snu odwróconego, jest tutaj dostępny tak samo jak wszędzie i część odczytań rzeczywiście czyta sen o własnej ciąży przeciwnie — to jednak wątek mniejszościowy, nie rama tej kategorii, i nie należy wokół niego budować całego odczytania. Sen o cudzej ciąży kojarzy się zaś zwykle z nowiną albo z przybytkiem przychodzącym do domu — to jednak rozpowszechnione skojarzenie kulturowe, a nie orzeczenie sennika, który dla kobiety brzemiennej widzianej we śnie ma własne, węższe hasło, przytoczone niżej. Wszystko to warto podawać jako to, co ta tradycja utrzymuje, i nie mylić z twierdzeniem o czyimkolwiek ciele.

Ludowe senniki podają odczytania tej postaci: kobieta brzemienna widziana we śnie — przedsięwzięcie, które się powiedzie; własna żona brzemienna — zysk; własna ciąża — radosne zdarzenie; wąż wsuwający się za pazuchę — narodziny znamienitego syna. Ostatnie hasło jest tym samym skojarzeniem, które opisano wyżej za Księgą pieśni, tylko w postaci sennikowej. Dwa utrwalone życzenia trzymają ten obraz w codziennym języku: 「梦兰之喜」 (mèng lán zhī xǐ), radość ze snu o storczyku, powtarza się, gratulując narodzin córki, a 「早生贵子」 (zǎo shēng guì zǐ), rychłe narodziny drogiego syna, jest zwykłym życzeniem weselnym — nowożeńcom sypie się jujuby, bo 枣 (zǎo), jujuba, brzmi jak 早 (zǎo), wcześnie. Wszystko to referuje się jako to, co utrzymuje tradycja, i nie jest wypowiedzią o czyimkolwiek ciele ani o płci dziecka.