Sen o żyłach: co oznacza?

Odczytanie robi tu sam język arabski, zanim zabierze głos jakikolwiek interpretator. Słowo ʿirq oznacza żyłę, a to samo słowo oznacza korzeń — rośliny, a następnie człowieka: pochodzenie, ród, odziedziczony charakter. Przysłowie al-ʿirq dassās, „żyła wciska się skrycie”, mówi, że odziedziczona natura przebija się i prędzej czy później wychodzi na jaw, cokolwiek na nią nałożono. Żyły nie są więc w tej tradycji zwykłym przewodem, którym płynie krew; są słowem, którym język nazywa ród, a sen o nich dotyka pochodzenia równie bezpośrednio jak zdrowia.

Druga rzecz, którą wnosi ta tradycja, to fakt, że żyłę otwiera się rozmyślnie. Bańki, ḥijāma, oraz upust, faṣd, są w niej praktykami poświadczonymi i zalecanymi, a nie ratunkiem w nagłym wypadku: wypuszcza się coś z ciała celowo, po to, by przywrócić mu równowagę. Pełnia czytana jako siła, a zator jako przeszkoda, to połowa oczywista. Tą, której zwykle brakuje, jest to, że tradycja zna żyłę także jako rzecz otwieraną z rozmysłem i liczy to jako troskę, nie jako szkodę.

To jedno z miejsc, w których wolno wymienić Junga, bo pojęcie jest naprawdę jego, a różnica, którą wyznacza, jest realna. Jungowskie ujęcie energetyczne traktuje libido jako energię psychiczną w ogóle, nie zaś jako energię swoiście seksualną — i to jest punkt, w którym rozszedł się z Freudem. Jung opisuje przy tym tę energię jako wymagającą skanalizowania, czyli poprowadzenia w symboliczne odpowiedniki, którymi rzeczywiście może płynąć, zamiast po prostu zostać wyładowaną. Sieć kanałów niosąca coś żywotnego i niewidoczna dopóty, dopóki działa, jest tym pojęciem w postaci cielesnej.

Żyły różnią się od krwi dokładnie tak, jak struktura różni się od substancji, i ta różnica pracuje w wykładni. Psychologia analityczna czyta zator w takiej sieci jako miejsce, w którym energia przestała być dostępna dla tej części osobowości, która jej potrzebuje: jako miejscową niewydolność zaopatrzenia, a nie ogólny brak sił. To skarga ściślejsza niż „nie mam energii” i zarazem łatwiejsza do opracowania, bo wskazuje odcinek, a nie stan.

Chińszczyzna robi to samo co arabski, tylko innym słowem: 血脉 (xuèmài) to naczynia krwionośne i zarazem linia rodu. Pokrewieństwo mówi w niej dwoma obiegowymi powiedzeniami, oba o więzi, której się nie rozłącza: 「血浓于水」 (xuè nóng yú shuǐ, „krew gęstsza niż woda”) oraz 「打断骨头连着筋」 (dǎ duàn gǔ tou lián zhe jīn, „choćby połamać kość, ścięgno wciąż trzyma”), mówione o krewnych, którzy się pokłócili i wciąż są krewnymi. Ten sam obraz niesie 「一脉相承」 (yī mài xiāng chéng, „przekazane jedną żyłą”), zwyczajne dziś wyrażenie o nieprzerwanej linii przekazu — już nie o krwi, lecz o wszystkim, co idzie ciągiem. To, że dwa niespokrewnione języki umieszczają pochodzenie i naczynia krwionośne w jednym słowie, warto odnotować i nie potrzeba do tego żadnego sennika.

Rejestr medyczny jest realny i wymaga jednego rozróżnienia. Medycyna chińska opiera się na swobodnym obiegu 气血 (qìxuè), czyli qi i krwi, a niedrożność traktuje jako ogólną postać choroby; ujmuje to para 「痛则不通，通则不痛」 (tòng zé bù tōng, tōng zé bù tòng, „boli, bo nie ma przejścia; jest przejście, więc nie boli”). To doktryna lecznicza i nie wynika z niej żadne ludowe odczytanie snu. Nie ma hasła mówiącego, że drożne naczynie we śnie wróży pomyślnie, a zatkane ostrzega; jest natomiast kultura, w której niedrożność jest postacią, jaką przybiera choroba, więc śniący sięga po tę ramę, nawet gdy nikt mu jej nie podał. Rozróżnienie ma znaczenie, bo obie rzeczy brzmią na stronie identycznie, a udokumentować da się tylko jedną. Osobno: 经络 (jīngluò), kanały akupunktury, nie są naczyniami krwionośnymi — tradycja odróżnia je od 血管 (xuèguǎn) i nie traktuje obu jako jednego układu.