Sen o linie: co oznacza?

To jeden z najmocniejszych i najbardziej konkretnych obrazów, jakie ta tradycja ma w tym zestawie. Lina jest w niej obrazem koranicznym: ḥabl Allāh, lina Boga, której wspólnota ma trzymać się mocno, wszyscy razem, i nie rozdzielać się. Jest to tekst ustalony i wolno go przywołać jako wyrażenie; czyni on z mocnej liny obraz przylgnięcia — do religii i do wspólnoty trzymającej tę samą linę w tym samym czasie. Lina puszczona albo przecięta czytana jest wewnątrz tego samego obrazu jako rozdzielenie, a nie jako przypadek.

Drugim poświadczonym rejestrem jest przymierze: lina jako zobowiązanie i umowa, ʿahd oraz mīthāq. Wytrzymałość liny we śnie czytana jest jako trwałość zobowiązania między ludźmi, jej strzępienie się — jako zobowiązanie słabnące, zanim pęknie.

Do samego narzędzia stosuje się nawykowa metoda tej tradycji: linę czyta się przez to, do czego jest przywiązana, i przez to, co robi. Lina w ręku to pewne trzymanie sprawy; lina uwiązująca zwierzę to rzecz utrzymywana pod kontrolą; lina spuszczona komuś z góry to pomoc przychodząca spoza własnego zasięgu.

Lina trzyma wyłącznie pod napięciem i przenosi siłę w obie strony: dwoje ludzi związanych jedną liną jest jednocześnie trzymanych i powstrzymywanych. Psychologia analityczna czyta relację właśnie tak i lina jest obrazem, który czyni tę wzajemność fizyczną, a nie metaforyczną.

Nić łącząca ma w tej szkole stałe wzmocnienie mitologiczne: nić Ariadny, wpuszczona w labirynt linia, która umożliwia powrót — jej wartość polega nie na tym, że ciągnie, lecz na tym, że jest nieprzerwana.

Trzecim obrazem jest węzeł, a własne słownictwo tej szkoły podpiera go bez żadnego naciągania: słowo „kompleks” pochodzi od łacińskiego splecenia, a kompleks jest właśnie miejscem, w którym linia zawiązała się na sobie samej i przestała biec. To etymologia sprawdzalna i nie jest twierdzeniem o tym, co Jung powiedział.

Najpierw rozróżnienie, bo dwie rzeczy bywają tu mylone i są osobne. Motyw czerwonej nici — Starzec spod Księżyca wiążący kostki przeznaczonej sobie pary — dotyczy nici, nie liny, i przynależy do losu małżeńskiego; ta strona omawia go przy śnie o byłym partnerze. Materiał ludowy o linie nie rozciąga się na czerwoną nić i nie ma powodu ich zbliżać: chińszczyzna traktuje cienką, miękką czerwoną nić i zwykły powróz jako dwie różne rzeczy.

To, co niesie samo słowo „powróz”, nie jest romansem, lecz miarą. Od sznura ciesielskiego, 绳墨 (shéngmò), naciąganego i odbijanego tuszem po desce, znak ten nabiera sensu wzorca: zwyczajne dzisiejsze słowo na kryterium, 准绳 (zhǔnshéng), jest z nim złożone, a utrwalony zwrot 「绳之以法」 (shéng zhī yǐ fǎ, „przymierzyć kogoś prawem”) używa tego znaku jako czasownika oznaczającego trzymanie do linii. Po chińsku lina jest przymiarem — i jest to słownictwo sprawdzalne, nie przysłowie.

Osobno biegnie obraz cierpliwości: 「绳锯木断」 (shéng jù mù duàn, „powróz piłujący przetnie drewno”), zwykle w parze z 「水滴石穿」 (shuǐ dī shí chuān, „kropla wody drąży kamień”). To przysłowie o wytrwałości, nie orzeczenie o snach o linie. Wspólny los ujmuje zaś zwrot 「一根绳上的蚂蚱」 (yī gēn shéng shàng de màzha, „koniki polne na jednym sznurku”), mówiony o ludziach związanych jednym wynikiem — bez znaczenia, czy tego chcą. Warstwy sennikowej ta sekcja nie dostarcza, bo nie jest ona poświadczona; to, co materiał ludowy naprawdę niesie o linie, jest skojarzeniem — skrępowanie i uwikłanie — a uczciwe zdanie mówi to wprost.