Sen o krwi: co oznacza?

Klasyczna islamska tradycja interpretacji snów czyta krew przede wszystkim przez nieczystość i to, co niedozwolone, co nadaje obrazowi rejestr moralny, a nie medyczny: krew wiązana bywa często z majątkiem zdobytym bezprawnie, ze sprawą, w którą śniący nie powinien się mieszać, albo z krzywdą wyrządzoną lub doznaną. Warto zaznaczyć, że jest to wątek wyraźnie obecny i często przywoływany, ale niekoniecznie jedyny porządkujący — obok niego biegną odczytania pokrewieństwa, urazu i sporu, więc lepiej podawać go jako mocny nurt niż jako regułę.

Krwawienie odczytuje się według tego, czy odciąża, czy uszczupla: krwawienie, które ustaje, albo takie, po którym śniący czuje ulgę, czytane jest jako zrzucony ciężar albo załatwiona wina, natomiast krwawienie trwające — jako ciągła strata, częściej pozycji lub dobytku niż zdrowia. Krew na ubraniu czyta się przez klasyczne traktowanie odzienia jako czyjegoś położenia i dobrego imienia, więc plama oznacza coś, co przylgnęło do nazwiska śniącego. Krew rozlana przez kogoś innego wskazuje na zewnątrz, ku krzywdzie albo sporowi. Trzeba powiedzieć jasno, że tradycja ta nie czyta tu ciała śniącego: to jedno z miejsc, w których zastrzeżenie o zdrowiu jest najważniejsze.

W psychologii analitycznej krew czytana jest jako uwidoczniona siła życiowa — punkt, w którym energia psychiczna przestaje być abstrakcją i pokazuje się jako coś, co można wydać, stracić albo oddać. Jej pojawienie się oznacza koszt rzeczywisty, a nie symboliczny: to, co dzieje się w tym śnie, nie jest darmowe. Łączy to obraz z motywem ofiary, gdzie coś naprawdę cennego musi zostać oddane, żeby przemiana mogła postępować, a także z alchemicznym stopniem czerwieni w symbolice, którą Jung badał obszernie, gdzie proces dochodzi do wcielenia zamiast pozostawać czymś pomyślanym.

Miejsce krwawienia bywa uznawane za znaczące, na tej zasadzie, że psychika pokazuje ranę tam, skąd uchodzi energia — to obraz, nie wskazanie anatomiczne. Krew niesie też pokrewieństwo: więź krwi i nacisk dziedzictwa rodzinnego na człowieka, który próbuje stać się sobą. Trzeba powtórzyć zastrzeżenie wyraźnie, bo na tej stronie łatwo je przeoczyć: odczytanie to jest z założenia niediagnostyczne, nie odnosi się do ciała i nie przypisuje krwi żadnego stałego znaczenia.

W materiale ludowym biegną tu dwa odczytania w przeciwnych kierunkach i oba są prawdziwie obecne, więc lepiej podać oba, niż je rozstrzygać. Pierwsze jest złowieszcze: istnieje szeroko używane wyrażenie o klęsce rozlewu krwi, oznaczające omen zranienia albo gwałtownego nieszczęścia, i to właśnie ono chiński czytelnik ma tu na myśli. Drugie jest przychylne i znacznie bardziej zaskakujące: pokaźny nurt ludowych wykładni sennych czyta krew jako majątek, więc zobaczenie krwi, zwłaszcza w dużej ilości albo na sobie bez bólu, uchodzi za omen nadchodzących pieniędzy. Utrata krwi w tym rejestrze czytana jest odwrotnie, jako uchodząca pomyślność. Przekazy ludowe rozdzielają te dwa odczytania niekonsekwentnie; najczęstszą zasadą rozgraniczającą są okoliczności — złowieszcze przy krwi związanej z raną, przychylne przy krwi pojawiającej się bez widocznej przyczyny — ale podział nie jest czysty i nie należy przedstawiać go jako reguły.

Skąd bierze się odczytanie krwi jako majątku, nie wiadomo, i uczciwiej jest to powiedzieć niż dopisać wyjaśnienie. Warto natomiast odnotować fakt językowy, który nie jest tym samym co wyprowadzenie: w zwykłej chińszczyźnie krew sąsiaduje z pieniędzmi, bo standardowym słowem na kapitał włożony w przedsięwzięcie jest krwawy kapitał, a powiedzenie o krwawym kapitale, który nie wraca, to codzienny zwrot na całkowitą ruinę finansową; osobno funkcjonuje określenie pieniędzy krwi i potu, czyli zarobku ciężko wypracowanego. Krew i pieniądze leżą więc w tym języku blisko siebie, całkiem niezależnie od materiału sennego. To rezonans, który chiński czytelnik odczuwa, a nie dowiedziony mechanizm, i tak trzeba to napisać: samo odczytanie jest dobrze poświadczone, otwarte pozostaje wyłącznie jego pochodzenie. Trzeci rejestr należy tu koniecznie, bo bez niego obraz jest niepełny: krew to w chińszczyźnie zwykłe słowo na pokrewieństwo — mówi się o krewnych po krwi, o linii krwi, a przysłowie o krwi gęstszej niż woda jest w codziennym użyciu. Chiński czytelnik spotyka więc krew najpierw jako słowo rodzinne, a dopiero potem jako omen, i tam, gdzie krew we śnie należy do krewnego, a nie do samego śniącego, wykładnia ludowa zwraca się ku rodzinie, a nie ku pieniądzom czy zranieniu.

Ludowe senniki podają odczytania tej postaci: krew wychodząca z ciała — radosne zdarzenie; krew na ciele — pieniądze otrzymane od kogoś innego. Oba hasła należą do tego przychylnego nurtu, o którym mowa powyżej, i podają go w postaci krótkiej, bez wyjaśnień. Dwa zwroty domykają obraz. 「见红」 (jiàn hóng), zobaczyć czerwień, jest zwykłym określeniem krwawienia, a zarazem należy do słownika wesela i porodu — i to sąsiedztwo tłumaczy, dlaczego czerwień na ciele bywa czytana pomyślnie. 「血口喷人」 (xuè kǒu pēn rén), pryskać krwią z ust na człowieka, oznacza natomiast oszczerstwo — i tam ląduje sen o krwi w ustach. Wróżby dotyczące porodu referuje się jako to, co utrzymuje tradycja.