Sen o piorunie: co oznacza?

Kotwica jest tu prawdziwa: samo pismo tej tradycji pokazuje błyskawicę jako strach i nadzieję naraz, w surze nazwanej od grzmotu — ar-Raʿd. Sura nazwana od zjawiska pogodowego mówi czytelnikowi, jak poważnie ten rejestr jest tu traktowany. Para strachu i nadziei jest osią całego odcinka: ten sam błysk, który grozi, jest tym, który zapowiada deszcz.

Korpus idzie za tą parą i czyta błyskawicę przez to, co po niej następuje — błyskawica, po której przychodzi deszcz, czytana bywa ku zaopatrzeniu albo ku szybko nadchodzącej uldze; błyskawica sama, albo z ogniem i bez deszczu, ku groźbie, która groźbą pozostaje. Ten ruch, polegający na czytaniu zjawiska przez jego skutek, jest prawdziwym klasycznym nawykiem i dla czytelnika jest pożyteczniejszy niż jakakolwiek stała reguła. Poza nim korpus niesie rejestr szybkości: błyskawica jako wyrok albo rozkaz wykonany prędzej, niż da się z nim spierać, a w niektórych nurtach jako szybkie działanie władzy. Grzmot jest w tej tradycji odczytaniem osobnym — głosem, nie błyskiem — i należy do własnego hasła.

Piorun jest nagłym wtargnięciem uświadomienia i ma przy tym właściwość, której nie ma żaden inny obraz pogodowy: rozświetlenie bez trwania. Błysk pokazuje cały krajobraz na mgnienie i oddaje śniącego ciemności z powidokiem — a to jest dokładnie struktura wglądu, który już przyszedł i którego nie da się jeszcze przeżyć: śniący wie, co zobaczył, i nie umie tam wrócić. Tłumaczy to szczególny niepokój tych snów lepiej niż mowa o gwałtowności.

Samo uderzenie psychologia analityczna czyta jako energię, której ja nie wytworzyło i której nie może sobie przypisać — dlatego bycie trafionym czyta się inaczej niż patrzenie z boku, i dlatego rażone drzewo jest w tym materiale obrazem tak trwałym: coś wysokiego i zakorzenionego, naznaczone z góry. Warto na koniec podać zasadę praktyczną: jeśli błysk ujawnia we śnie konkretną rzecz, sen jest zwykle o tej rzeczy, a nie o piorunie. Wszystko to pozostaje sposobem pracy szkoły z obrazem, nie orzeczeniem przypisywanym komukolwiek z imienia.

Rejestr sennikowy najpierw i z zastrzeżeniem: ludowe senniki podają odczytania o kształcie takim, że błyskawica oświetlająca śniącego albo dom zapowiada sprawę nagle wyjaśnioną albo ostry zwrot w losie; bycie rażonym — niepomyślnie; piorun z grzmotem razem — wieści przychodzące z impetem albo gniew kogoś stojącego nad śniącym. Referujemy kształtem, nigdy nie cytując, bo wersje ksiąg się różnią.

Mechanizm, który czyni rejestr sądu zrozumiałym, a nie dowolnym, jest zaś taki: w religijności ludowej para 雷公 (Léigōng, Książę Grzmotu) i 电母 (Diànmǔ, Matka Błyskawicy) pracuje razem, a podział ról jest konkretny — błysk Matki Błyskawicy oświetla cel, żeby piorun Księcia Grzmotu trafił go celnie. Chińszczyzna traktuje zresztą oba zjawiska jako jedno złożenie (雷电) i uczciwie to powiedzieć. Sam dźwięk, sam Książę Grzmotu i kalendarzowy materiał o wiosennych grzmotach należą do hasła o grzmocie i ta strona ich nie zabiera.

Tym, co należy do błyskawicy, jest przysięga. 五雷轰顶 (wǔ léi hōng dǐng, „pięć piorunów w ciemię”) to utrwalone samoprzeklęcie — ktoś, kto zaręcza za swoją uczciwość, wzywa dokładnie to na własną głowę. Współczesna mowa potoczna mówi o kimś, kto zrobił rzecz niewybaczalną, że go 遭雷劈 (zāo léi pī, „trafi piorun”), a pełniejszą i mocniejszą postacią jest 天打雷劈 (tiān dǎ léi pī, „niech niebo uderzy piorunem”). Trzeba wyraźnie powiedzieć, że żadne z tych wyrażeń nie mówi o pogodzie: to formuły odpłaty, używane w przysięgach i przekleństwach, a czytelnik, który weźmie je za opis rażenia piorunem, zamieni idiom moralny z powrotem w omen pogodowy.

Dwa wyrażenia dopełniają rejestr. 晴天霹雳 (qíng tiān pī lì, „grom z jasnego nieba”) to utrwalone określenie wiadomości, która przychodzi bez uprzedzenia i wszystko zmienia — najbliższe temu, jak sen o piorunie zwykle się odczuwa. 电光石火 (diàn guāng shí huǒ, „błysk pioruna, iskra z krzesiwa”) nazywa skrajną krótkość i jest dokładnym towarzyszem jungowskiego rozświetlenia bez trwania powyżej, a ta zbieżność jest warta odnotowania. Wszystko to referujemy jako to, co utrzymuje ta tradycja; ta strona nie wydaje sądu o postępowaniu śniącego.