Co oznacza sen o ubraniu?

Klasyczna islamska tradycja interpretacji snów czyta strój jako stan śniącego — jego położenie, pozycję i religię: to, co człowiek ma na sobie, jest tym, w czym jest. Ubranie czyste, całe i dopasowane czytane jest przychylnie; podarte, zbrukane albo pożyczone — jako stan naruszony lub nie własny. Kotwicą całej tej wykładni jest znany hadis, w którym Prorok opisuje sen o ludziach w koszulach różnej długości i wykłada koszulę jako religię (din) — wystarczy go nazwać, wziąć z niego samo utożsamienie i iść dalej, bez opowiadania szczegółów.

Zmiana stroju czytana jest jako zmiana stanu — dlatego nowe ubranie znaczy tu nowe położenie, a nie sprawunek. Kolor ma w tym materiale realną wagę, rzadką u przedmiotów: zieleń czytana jest przychylnie. Im mniej strój we śnie należy do śniącego — pożyczony, cudzy, narzucony — tym mocniej wykładnia przesuwa się z pomyślności na pytanie, czyj właściwie stan człowiek nosi.

To jest właściwe hasło persony. W ujęciu jungowskim ubranie jest personą w najdosłowniejszej postaci: twarzą zwróconą do świata, którą psychologia analityczna traktuje jako konieczną, nie fałszywą — człowiek bez niej nie jest bardziej autentyczny, tylko mniej zdolny do działania. Ten akcent, że persona jest potrzebna, a nie jest kłamstwem, pochodzi rzeczywiście od Junga i wolno mu go przypisać.

Samo odczytanie krąży wokół dopasowania i własności. Kostium, mundur, cudzy strój, ubranie, którego nie da się zdjąć — każdy z tych wariantów przesuwa obraz ku personie, która zastygła albo została narzucona, zamiast być noszona. Ubranie, które ciągle się zmienia, dotyka kłopotu odwrotnego: żadna twarz nie chce zostać. Zdjęcie persony ma na tej stronie osobne hasło — nagość; tutaj tematem jest jej noszenie, i to rozróżnienie warto utrzymać, bo są to dwa różne sny.

Najpierw rejestr sennikowy, bo jest tu konkretniejszy niż jakiekolwiek skojarzenie — a jedno z jego haseł wymaga od nie-chińskiego czytelnika wiedzy o kolorze, którą trzeba podać od razu: biel jest w chińskim obyczaju tradycyjnym kolorem żałoby — 「披麻戴孝」 (pī má dài xiào, „przywdziać konopie i żałobną biel”) nazywa tę praktykę — choć czerń nie jest nieobecna: współczesne pogrzeby używają także czarnych opasek i czerni, więc ściśle: biel tradycyjnie, a nie biel zamiast czerni. Senniki podają odczytania tej postaci: nowe ubranie — pomyślność; odzież podarta lub zniszczona — kłopoty; oraz hasło, dla którego kolor musiał paść wcześniej: białe ubranie — żałoba w rodzinie. To jest odczytanie senne, nie tylko konwencja koloru, i referuje się je tu jako to, co utrzymuje tradycja.

Dopiero za sennikiem idzie rejestr społeczny, jako skojarzenie, nie wyrok: to, co człowiek nosi, jest jego 面子 (miànzi, publiczną twarzą) i 体面 (tǐmiàn, przyzwoitością), a 「衣锦还乡」 (yī jǐn huán xiāng, „wrócić w rodzinne strony w haftowanym jedwabiu”) to zwrot o sukcesie pokazanym tym, którzy znali człowieka przedtem — skojarzenie, które niesie sen o wspaniałym stroju. Czerwień jest świąteczna i weselna; zieleń niesie niepomyślny ładunek przez „zielony kapelusz” (绿帽子, lǜ màozi), oznaczający zdradzonego męża — akurat odwrotnie niż w materiale islamskim powyżej, co warto odnotować, bo to jeden z najczystszych przykładów koloru czytanego przeciwnie przez dwie tradycje.