Sennik: pies we śnie — znaczenie

Odczytania klasycznej islamskiej tradycji interpretacji snów są w przypadku psa mieszane i mocno zależą od zachowania zwierzęcia oraz od tego, jaki stosunek ma do niego śniący. Pies szczekający lub gryzący czytany jest jako osoba wroga, przy czym najczęściej jako ktoś głośny raczej niż naprawdę potężny — mowa więc o oszczerstwie i nagabywaniu, nie o realnym niebezpieczeństwie.

Pies spokojny albo posłuszny bywa odczytywany jako współpracownik wierny, lecz niskiej pozycji. Materiał klasyczny traktuje psy z większą ambiwalencją, niż spodziewa się czytelnik zachodni, i warto to powiedzieć wprost, zamiast wygładzać: w tej tradycji pies nie jest domyślnie obrazem przyjaźni. Dlatego odczytanie zaczyna się od pytania o zachowanie zwierzęcia, a nie od uczucia, jakie śniący ma wobec psów w ogóle.

W psychologii analitycznej pies czytany jest jako instynkt udomowiony — ta część natury instynktownej, która została wprowadzona w relację ze świadomością, zamiast zostać wyparta. Pies wierny wskazuje na instynkt służący śniącemu; pies chory, wygłodzony albo uwiązany — na życie instynktowne, które zostało zaniedbane i odstawione.

Psy niosą też skojarzenie z przewodnikiem na progu, wywodzące się z ich długiej mitologicznej roli towarzyszenia zmarłym. Ujęcie jungowskie wiąże to skojarzenie z przejściami i przemianami, a nie z dosłowną śmiercią — pies pojawia się tam, gdzie kończy się jeden odcinek drogi i zaczyna następny. Nie jest to jednak stałe znaczenie przypisane obrazowi: pozostaje pytanie, w jakim stanie zwierzę się pojawiło i jak śniący na nie zareagował.

Chińska tradycja ludowa czyta psa przychylnie: jako wierność, ochronę i strzeżenie domu. Szczekanie bywa w wykładni ludowej odczytywane jako ostrzeżenie, którego warto posłuchać, a nie jako zagrożenie samo w sobie — pies w tym skojarzeniu sygnalizuje, a nie atakuje. Jest to jednak odczytanie ludowe, a nie hasło sennika: rejestr sennikowy, przytoczony niżej, mówi w tym miejscu co innego, i oba warto znać. Za tą przychylnością stoi konkretne, powszechnie znane powiedzenie ludowe (猫来穷，狗来富), które warto podać, bo bez niego wykładnia wygląda na dowolną: kot, który sam przychodzi, przynosi biedę, a pies, który sam przychodzi, przynosi bogactwo. Pies przybłąkany jest więc w tym materiale znakiem wyraźnie pomyślnym, i to właśnie ta para przeciwstawnych zwierząt, a nie ocena psiego charakteru, ustawia całe odczytanie.

Pies przyjazny, który się zbliża, wiąże się z nadejściem wiernego przyjaciela albo pomocy, więc bywa czytany jako zapowiedź wsparcia. Osobne, ostrzejsze znaczenie ma pies gryzący śniącego: odczytywany jest jako zdrada ze strony kogoś bliskiego — i to właśnie nadaje temu obrazowi jego siłę, bo krzywda przychodzi dokładnie stamtąd, skąd miała płynąć ochrona. To materiał ludowy, przekazywany w wielu wariantach, więc szczegóły bywają niespójne, ale ta jedna wykładnia powtarza się szczególnie uporczywie.

Ludowe senniki podają odczytania tej postaci: pies szczekający — kłótnie i plotki; pies gryzący — plany, które się nie powiodą, i przeszkody; pies nadchodzący — gość albo radosne zdarzenie; pies leżący spokojnie — majątek. Rejestr sennikowy jest więc rzeczowszy od wykładni powyżej: szczekanie zapowiada w nim awanturę, a nie ostrzeżenie do przemyślenia, a ukąszenie — sprawę, która się rozsypie, a nie zdradę. Obie warstwy krążą w tym materiale obok siebie. Wierność, z której pies słynie, nazywa zaś powiedzenie 「狗不嫌家贫」 (gǒu bù xián jiā pín), że pies nie gardzi domem dlatego, że dom jest ubogi. Wymawia się je zwykle w parze z drugą połową, mówiącą, że i syn nie wstydzi się matki dlatego, że jest nieurodziwa, a rzecz w obu jest ta sama: chodzi o wierność wobec swoich, nie o pomyślny znak dla ubogiego domu. Nie jest to więc wróżba ani hasło sennika, tylko pochwała człowieka, który został przy swoich w biedzie.