Sen o kocie: co oznacza?

Klasyczna islamska tradycja interpretacji snów odczytuje kota często jako domownika albo osobę mającą bliski dostęp do domu — a nierzadko jako złodzieja lub jako interesowność, która korzysta z okazji. Nie chodzi tu o wielką wrogość, lecz o bliskość połączoną z brakiem lojalności.

Kot drapiący albo gryzący czytany jest jako krzywda lub choroba pochodząca z własnego kręgu śniącego, a nie z zewnątrz. Materiał klasyczny odróżnia przy tym kota domowego od dzikich kotowatych: ten pierwszy odczytywany jest w skali kłopotów domowych, nie poważnych przeciwności. Wykładnie w tym miejscu wyraźnie się różnią — część przekazów traktuje kota spokojnego neutralnie albo wręcz przychylnie — i uczciwiej jest tę rozbieżność pokazać, niż wybrać jedną wersję i podać ją jako regułę.

W psychologii analitycznej kot czytany jest jako obraz pierwiastka kobiecego w postaci niezależnej, instynktownej i nieprzyswojonej — autonomii, która nie odpowiada przed świadomą wolą. Dla wielu śniących niesie materiał animy, czyli tej wewnętrznej figury, której świadoma osobowość nie rozwinęła.

Istotna jest samowystarczalność kota: należy do domu, nie należąc do nikogo. To właśnie ta cecha bywa we śnie prowokująca, bo pokazuje sposób istnienia, którego śniący sobie nie pozwala. Agresję ze strony kota ujęcie jungowskie traktuje zwykle jako odrzuconą część własnej natury śniącego, a nie jako zagrożenie zewnętrzne. Nie ma tu stałej wykładni obrazu — jest pytanie, co w tej niezależności okazuje się nie do zniesienia.

W chińskim materiale ludowym kot zajmuje pozycję niejednoznaczną: bywa kojarzony ze strzeżeniem domu przed szkodnikami, ale też ze znakami niesamowitymi albo niepomyślnymi. Ta dwuznaczność jest w przekazie trwała i nie da się jej uczciwie rozstrzygnąć na jedną stronę.

Przyczyną tej rezerwy jest konkretne, powszechnie znane powiedzenie ludowe (猫来穷，狗来富), które warto podać wprost, bo bez niego widać tylko jego skutek: kot, który sam przychodzi, przynosi biedę, a pies, który sam przychodzi, przynosi bogactwo. Krąży też wariant jeszcze ostrzejszy, w którym przybłąkany kot zapowiada żałobę w domu. Zwierzę czyta się tu więc w parze z psem i to zestawienie, a nie ocena kociego usposobienia, ustawia całe odczytanie. Kot wchodzący do domu bez zaproszenia traktowany jest w części odczytań ludowych z rezerwą, jako obecność, której nikt nie wybrał. Kot łapiący mysz odczytywany jest natomiast przychylnie — jako problem, którym ktoś się właśnie zajmuje. Agresję ze strony kota część czytelników wiąże z powiedzeniem 「面和心不和」 (miàn hé xīn bù hé), zgoda na twarzy, niezgoda w sercu, mówionym o kimś, kto na zewnątrz zachowuje się uprzejmie, a życzliwy nie jest. To skojarzenie językowe, a nie ustalona reguła wykładni sennej — sennik w tym miejscu mówi krócej i ostrzej, o czym niżej. Warto tę różnicę widzieć, bo dobrze pokazuje logikę całego materiału: rozbieżność między tym, co widać, a tym, co się dzieje, jest jego stałym tematem, ale nie każde skojarzenie językowe jest przez to wykładnią snu.

Ludowe senniki podają odczytania tej postaci: sam kot — plotki i kłótnie; kot łapiący mysz — zysk; kot kogoś kąsający — nieszczęście. Rejestr ten jest ostrzejszy od wykładni powyżej i nazywa rzeczy wprost: nie mówi o ukrytej wrogości, tylko o klęsce. Warto podać oba odczytania, bo materiał ludowy trzyma je razem. Obłudę, która krąży wokół tego zwierzęcia, nazywa natomiast powiedzenie 「猫哭耗子」 (māo kū hàozi), kot płacze nad myszą — mówi się je o współczuciu udawanym przez tego, kto właśnie skorzystał na czyjejś krzywdzie. Po powiedzeniu opisanym wyżej jest to drugi zwrot o kocie, który chiński czytelnik ma tu w pamięci.