Sen o celebrycie: co oznacza?

Uczciwiej jest zacząć od tego, czego nie ma: celebryta we współczesnym sensie — człowiek znany milionom, który nie zna nikogo z nich — jest wytworem mediów masowych i klasyczny korpus nie ma dla niego hasła. To, co się tu naprawdę rozciąga, to rejestr osoby wysokiego stanu albo poważanej, widzianej we śnie — czytanej tak, jak ta tradycja czyta każdą postać ludzką: przez jej stan i przez jej postępowanie wobec śniącego, a więc przez to, czy śniący został przyjęty, zignorowany, obdarowany czy zagadnięty. Jest to rozciągnięcie rejestru władzy i poważania, którego pełne omówienie niesie hasło o królu; tutaj odsyłamy, zamiast powtarzać.

Jedna rzecz jest natomiast prawdziwie ciekawa i dotyczy raczej kształtu korpusu niż celebrytów. Własna kategoria tej tradycji dla „osoby sławnej, której śniący nigdy nie spotkał” nie jest w ogóle kategorią sławy — są nią prorocy i ludzie prawi, a widzenie we śnie samego Proroka obłożone jest w tej tradycji szczególną wagą, o czym mówi dobrze znany przekaz o prawdziwości takiego snu. Sedno dla tej strony nie leży jednak w owej wykładni, lecz w kontraście: to, co ta tradycja waży, jest rozpoznaną cnotą, a współczesny rozgłos jest wielkością zupełnie innego rodzaju. Kategoria, której szuka współczesny czytelnik, po prostu w tym materiale nie istnieje.

Celebryta jest najczystszym nośnikiem projekcji, jaki nowoczesna psychika ma do dyspozycji: postać znana wyłącznie przez wizerunek, do której nigdy nie dociera żadna prawdziwa znajomość, mogąca skorygować to, co się na nią nałożyło. Sen o celebrycie pokazuje więc projekcję prawie nierozcieńczoną — odczytaniem jest cecha, a osoba jest ekranem. Psychologia analityczna czyta podziwianą postać płci przeciwnej ku animie albo animusowi, a podziwianą postać własnej płci ku zdolności, której śniący jeszcze nie uznał za swoją.

Drugim wątkiem jest persona — szkolne określenie twarzy zwróconej na zewnątrz, której osoba publiczna jest zawodowo zarządzaną skrajnością. Sny o byciu sławnym, fotografowanym, rozpoznawanym na ulicy czyta się więc ku stosunkowi śniącego do bycia widzianym, a nie ku pragnieniu sławy; to rozróżnienie jest w praktyce najbardziej użyteczne, bo śniący zwykle sam bierze jedno za drugie. Celebryta odrzucający śniącego ląduje dokładnie tam, gdzie postawiłaby go szkoła: przy standardzie, którego nie da się spełnić, ponieważ nigdy nie był osobą, tylko wizerunkiem. Żadne z tych odczytań nie jest ustalonym orzeczeniem przypisywanym twórcy psychologii analitycznej; to sposób pracy szkoły z obrazem.

Rejestr sennikowy najpierw, i jest to rozciągnięcie, nie klasyczne hasło: ludowe senniki nie mają hasła o celebrycie, a kształtem, który współczesny interpretator na niego przenosi, jest spotkanie z osobą wysokiej rangi — odczytania mają postać taką, że spotkanie urzędnika albo osobistości zapowiada awans lub przychylność kogoś stojącego wyżej. Podajemy to z zastrzeżeniem i z zaznaczeniem, że przeniesienie jest nasze, nie ksiąg.

Ciężar niesie tu natomiast język — i jest to język, nie orzeczenia sennika. Biegun sławy nadchodzącej: 大红大紫 (dà hóng dà zǐ, „wielka czerwień i wielka purpura”) to zwyczajne dzisiejsze wyrażenie na bycie u szczytu popularności, a 一夜成名 (yī yè chéng míng, „sława przez jedną noc”) to potoczne słowo na rozgłos nagły, po które współczesny czytelnik sięga najpierw.

Biegun kosztu jest jednak właściwym tematem tego hasła. 树大招风 (shù dà zhāo fēng, „wysokie drzewo ściąga wiatr”) mówi, że widoczność przyciąga kłopoty, i jest to zwrot, którym można nazwać to, co śniący czuł we śnie o sławie nieprzyjemnej — jako wyrażenie, które język na ten stan podsuwa, nigdy jako wykładnię, którą ktoś ogłasza. Obok stoi zdanie znacznie brutalniejsze i bardziej codzienne: 人怕出名猪怕壮 (rén pà chū míng, zhū pà zhuàng, „człowiek boi się sławy jak świnia tuszy”). Warto uczciwie zaznaczyć jedno: bliźniaczy zwrot o strzale trafiającym w ptaka, który wychyla głowę, omówiony jest przy śnie o broni, a rozdział między nimi — tam bycie na celowniku, tutaj bycie dostatecznie wysokim, by je zauważono — jest porządkiem redakcyjnym, a nie twierdzeniem o tym, jak rozdziela je tradycja.

Biegun sławy pustej ma własne wyrażenia i warto je oddać dokładnie: 徒有虚名 (tú yǒu xū míng, „samo puste imię i nic więcej”) oraz 有名无实 (yǒu míng wú shí, „imię bez treści”) mówią o kimś, pod kim nic nie ma — i to one, a nie zwroty o reputacji przerastającej rzeczywiste umiejętności, pasują do snu, w którym sławna postać okazuje się nikim. Warstwę współczesną niesie wreszcie 追星 (zhuī xīng, „gonienie za gwiazdami”) — dzisiejsze słowo na fanowskie uwielbienie.