Sen o wodzie: co oznacza?

Woda jest w klasycznej islamskiej tradycji interpretacji snów jednym z obrazów odczytywanych najprzychylniej — wiąże się z życiem, wiedzą, zaopatrzeniem i oczyszczeniem, przy czym zmienną rozstrzygającą jest jej przejrzystość. Woda czysta czytana jest jako godziwe zaopatrzenie, rzetelna wiedza i łatwość; woda mętna, ciemna albo słonawa odwraca to odczytanie ku zamętowi, chorobie lub zyskowi niegodziwemu.

Znaczenie ma także ruch: woda czysta i płynąca jest szczególnie pomyślna, natomiast woda stojąca odczytywana jest jako sprawa, która przestała posuwać się naprzód. Tonięcie czytane jest surowo — jako bycie przytłoczonym przez sytuację albo przez własne pragnienia. Picie czystej wody odczytuje się natomiast jako otrzymanie wiedzy lub ulgi, co dobrze pokazuje, że tradycja ta ocenia nie samą wodę, lecz to, w jakim jest stanie i co się z nią robi.

Woda jest w psychologii analitycznej podstawowym obrazem samej nieświadomości: zbiornik wodny czytany jest jako głębia, z której wynurzają się treści, a jego stan — jako stan relacji śniącego do tej głębi. Poszczególne warianty odczytywane są osobno: gładka powierzchnia skrywająca niewidoczną głębię, wzburzenie, lód i powódź nie znaczą tego samego.

Powódź czytana jest jako materiał nieświadomy zalewający ego, lód — jako uczucie zamrożone i niedostępne. Wejście do wody z własnej woli odczytuje się jako gotowość zbliżenia się do treści nieświadomych, a tonięcie — jako bycie przez nie zabranym. Morze niesie w tym ujęciu wagę zbiorową, a nie osobistą: mówi o czymś większym niż biografia jednego człowieka. Stałej wykładni jednak nie ma; jest pytanie o to, jak głęboko śniący jest gotów zejść.

W chińskim materiale ludowym woda silnie wiąże się z majątkiem i przepływem pomyślności, a skojarzenie to wzmacnia myślenie feng shui, w którym woda oznacza pieniądz w ruchu. To jednak ludowe rozwinięcie samego utożsamienia wody z bogactwem, a nie orzeczenie sennika: sennik mówi o wodzie czystej i mętnej, wpływającej i odpływającej, i nigdzie nie tłumaczy tego ruchem pieniądza. Woda czysta jest pomyślna; woda mętna czytana jest jako okoliczności zmącone albo dobra zdobyte nieuczciwie.

Kierunek decyduje: woda płynąca do domu albo ku śniącemu odczytywana jest jako nadchodząca pomyślność, a woda odpływająca — jako strata. Powodzie są w tym materiale dwuznaczne: część przekazów czyta je jako nieszczęście, część jako obfitość tak wielką, że nie sposób jej pomieścić. Tej rozbieżności nie należy rozstrzygać na siłę — jest ona częścią tradycji, a nie luką w niej.

Trzeba jeszcze nazwać zwrot, na którym to wszystko się opiera, bo bez niego te wróżby wyglądają na niepowiązane: 「水主财」 (shuǐ zhǔ cái), woda włada bogactwem. Utożsamienie jest bezpośrednie, nie metaforyczne, i to na nim opiera się cały rejestr sennikowy. Ludowe senniki podają odczytania tej postaci: woda czysta — pomyślność; woda mętna — niepowodzenie; woda wpływająca do domu — wielkie szczęście; woda odpływająca — strata i nieszczęście; wielka woda, czyli powódź — wesele albo inne zdarzenie poruszające całą rodzinę. Ostatnie hasło warto zauważyć osobno, bo nie wynika z rachunku majątkowego, na którym stoi reszta: sennik wiąże wielką wodę z tym, co w życiu domu gwałtowne i odświętne zarazem, a nie z samą stratą. Widać po tym, jak ten rejestr pracuje — wydaje krótki wyrok dla każdego osobnego obrazu i nie tłumaczy, dlaczego woda miałaby mieć cokolwiek wspólnego z pieniędzmi; to tłumaczenie dokłada dopiero wykładnia ludowa opisana wyżej. Ten sam odruch stoi za powiedzeniem 「肥水不流外人田」 (féi shuǐ bù liú wài rén tián), że tłusta woda nie powinna spływać na cudze pole: pożytek ma zostać w domu, a sen o wodzie odchodzącej czyta się dokładnie przeciw temu.