Sennik powódź: co oznacza ten sen?

To hasło ma w tej tradycji oparcie najcięższego kalibru: potop Nuha (Noego) jest koranicznym fundamentem — sura nosząca jego imię może być tu nazwana — i korpus czyta powódź zgodnie z nim: jako próbę albo karę ogarniającą miejsce, wodę miłosierdzia odwróconą w wodę sądu. Ta sama woda, która w tym materiale jest zaopatrzeniem i życiem, występuje tu z brzegów i staje się żywiołem rozliczenia — i właśnie ta odwracalność, a nie sam rozmiar fali, niesie powagę odczytania. Powódź nawiedzająca kraj albo miasto czytana bywa wspólnotowo: jako zamęt lub dopust dotykający to miejsce i jego ludzi.

Bliżej domu wykładnia się zwęża: woda wdzierająca się do własnego domu czytana bywa jako strapienie wchodzące w progi — kłopot, który przekroczył granicę między światem a gospodarstwem. Stronę ocalenia ta strona omawia osobno: arka i to, co unosi się nad wodami, należą do snu o łódce — tu zostaje sam żywioł. Jak zawsze w tym materiale, referujemy odczytania tradycji: sen o powodzi nie jest zapowiedzią klęski żywiołowej ani niczyjego nieszczęścia — jest obrazem próby, czytanym w powadze, którą nadał mu potop.

Rodzina wodnych obrazów ma na tej stronie swój porządek i powódź ma w nim miejsce określone: nie jest ogólną wodą (tę omawia sen o wodzie) ani pojedynczym tonięciem (to osobny artykuł) — jest zalaniem świata. Psychologia analityczna czyta ją jako inundację świadomości przez nieświadomość: afekt przybiera, aż znika grunt, na którym dało się stać. Od tonięcia różni ją skala i przedmiot: tonie jeden człowiek, powódź zabiera struktury wspólne — dom, ulice, porządek dnia — więc sen o niej mówi zwykle, że pod wodą znalazło się nie jedno uczucie, lecz rama, w której życie się toczyło.

Praktyczne odczytanie idzie za dwoma szczegółami. Pierwszy: skąd woda — z deszczu, z rzeki, z morza, spod ziemi; sen często wskazuje, którędy nadmiar wszedł, i to wskazanie bywa cenniejsze niż rozmiar fali. Drugi: co robi śniący — ratuje, ucieka, wchodzi na dach, patrzy; każda z tych pozycji jest innym stosunkiem ego do przybierającego materiału. Powódź, która opada, czytana bywa jako obraz kryzysu przechodzącego: struktury odsłaniają się z powrotem, zwykle zmienione. Całość jest odczytaniem szkoły — i celowo trzeźwym: wielka woda we śnie jest obrazem stanu, nie wyrokiem.

Kierunek, który zachodniego czytelnika zaskakuje, należy podać pierwszy: najbardziej znane ludowe odczytanie wyśnionej wielkiej wody biegnie przychylnie. Woda jest w tym materiale majątkiem — rejestr „woda to pieniądz” omówiony przy śnie o wodzie — a wielka woda bywa czytana jako majątek w wielkiej skali: przybór jako przypływ dostatku. Ludowe senniki podają odczytania tego kształtu obok drugiego, groźnego; oba krążą naraz i nie należy ich sztucznie godzić. Groźny rejestr ma swoje nazwanie w języku: 「洪水猛兽」 (hóng shuǐ měng shòu, „wielka woda i dzikie bestie”) — zwrot, który kataloguje powódź razem z drapieżnikami, czyli dokładnie to, czym powódź jest w odczuciu — i tak też czyta ją niepomyślna część przekazów. Powagę tego rejestru streszcza 「水火无情」 (shuǐ huǒ wú qíng, „woda i ogień nie znają litości”) — zdanie o żywiołach, z którymi się nie negocjuje; ludowa wyobraźnia kładzie je obok obu odczytań jako przypomnienie, że wielka woda pozostaje wielką wodą, choćby niosła majątek.

Osobny, precyzyjny obraz: 「水淹龙王庙」 (shuǐ yān Lóng Wáng miào, „woda zalewa świątynię Króla Smoków”) — mówi się tak, gdy swoi szkodzą swoim, nie poznawszy się: woda występuje przeciw własnemu patronowi. To gotowe odczytanie snu o powodzi bijącej z wnętrza własnego domu. Najgłębszą warstwą jest zaś mit założycielski: 大禹治水 (Dà Yǔ zhì shuǐ) — Yu Wielki, który poskromił wody nie tamą, lecz kanałami, tam gdzie metoda jego ojca, piętrzenie, zawiodła. To mit, nie hasło sennika, ale niesie on pytanie, które warto zadać każdemu snowi o przybierającej wodzie: czy to, co rośnie, jest zwalczane czołowo, czy dostaje koryto.