Sen o walce: co oznacza bójka we śnie?

Korpus czyta bójki i ciosy trzeźwo i nisko: ku sporom w sprawach jawy — zatargowi o pieniądze, granicę, słowo — a nie ku wielkim rozstrzygnięciom losu. Kłótnia i szarpanina należą w tym materiale do tarć tego świata: sen o walce czytany bywa jako obraz sporu, który już trwa albo się zawiązuje, i wykładnia idzie po jego przebiegu. Zwyciężyć we śnie — przeważyć w sprawie; zostać pokonanym — znaleźć się w sporze po słabszej stronie; pogodzić się — obraz najprzychylniejszy z możliwych, bo tradycja ceni zgodę wyżej niż wygraną. Wojna i bitwa mają na tej stronie osobny artykuł i tam należy skala — to hasło czyta starcie jeden na jednego.

Jeden wątek podaje się z ostrożnością, bo jest przeciwintuicyjny: część strandów czyta cios otrzymany ku pożytkowi — otrzymujący miałby doznać dobra od strony tego, kto uderzył. To odwrócenie jest w materiale poświadczone, ale nie powszechne, i lepiej je znać jako ciekawostkę wykładni niż jako regułę: pokazuje, że korpus nie utożsamiał ciosu ze szkodą automatycznie. Miarą całości pozostaje spór, nie przemoc — sen o walce pyta w tym materiale, z kim śniący ma niezałatwioną sprawę i czy zmierza ona ku przewadze, porażce, czy zgodzie.

Psychologia analityczna czyta walkę we śnie życzliwiej, niż podpowiada jej gwałtowność: bójka jest kontaktem. Psyche ma dwie drogi wobec materiału, którego świadomość nie chce — ucieczkę i starcie — i sen o walce oznacza, że wybrana została ta druga: coś, co dotąd było omijane, zostało wreszcie podjęte wprost, ciałem, na wyciągnięcie ręki. Postać, z którą śniący się bije, jest zwykle nosicielem tego właśnie materiału — własnej cechy, impulsu albo prawdy, z którą kontakt był dotąd niemożliwy; stronie tej ta strona poświęca osobny artykuł o cieniu, i sen o walce z bezimiennym przeciwnikiem jest jednym z jego klasycznych wejść.

Z tego ustawienia wynika miara, którą szkoła przykłada do wszystkich wariantów: mniej ważne, kto wygrywa — ważne, że doszło do zwarcia. Przegrana bójka ze snem kontaktu pozostaje krokiem naprzód wobec miesięcy sprawnego unikania; ciosy, które nie sięgają celu, mówią o złości kierowanej w niewłaściwy adres albo wyrażanej tam, gdzie nic nie zmienia; a walka kończąca się pojednaniem jest obrazem integracji — materiał, z którym się walczyło, przestaje być wrogiem, bo został poznany. Sen o walce pyta więc w tym ujęciu nie „z kim wygram”, lecz „z czym wreszcie się mierzę” — i już samo postawienie tego pytania jest jego odpowiedzią.

Rejestr sennikowy trzeba podać najpierw i uczciwie: jego główny nurt jest niepomyślny. Ludowe senniki podają odczytania tej postaci ku kłótniom i zatargom — bójka, szarpanina i spór czytane bywają jako zapowiedź swarów, procesów i tarć językowych, materii, którą ten korpus nazywa sporami ust i języka (口舌, kǒushé); sen o walce jest w tym rejestrze przede wszystkim znakiem, że w sprawach śniącego zbiera się na zatarg. Kto podaje z tego materiału wyłącznie odczytania cieplejsze, ten go przeinacza — nurt główny ostrzega, i tak należy go zreferować.

Dopiero za nim stoi kontrodczytanie, które język trzyma w gotowości: 「不打不相识」 (bù dǎ bù xiāngshí, „bez bójki nie ma znajomości”) — przysłowie o bliskości, która zaczyna się od starcia: przeciwnicy, którzy się zmierzyli, znają się lepiej niż obcy, którzy zawsze byli uprzejmi. Sen o walce przechodzącej w zgodę albo o przeciwniku, który po bójce staje się bliski, ma w tym zwrocie gotowe odczytanie — starcie jako drzwi, nie mur — i to on odwraca sen o bójce z omenu w uwerturę. Trzeci zwrot nazywa właściwe pytanie każdej walki: 「先下手为强」 (xiān xià shǒu wéi qiáng, „kto pierwszy sięgnie ręką, ten silniejszy”) — inicjatywa rozstrzyga; sen, w którym śniący czeka na cios albo go zadaje, czytany bywa przez ten zwrot jako pytanie o to, kto w realnym sporze rusza pierwszy. Między ostrzegawczym rejestrem senników a tymi dwoma zwrotami mieści się całe hasło: zatarg, który się zbiera — i szansa, że stanie się początkiem, nie końcem.