Sen o pistolecie: co oznacza?

Broń palna jest przedmiotem nowożytnym i klasyczny korpus jej nie zna — jego rejestr broni należy do miecza, noża, łuku i włóczni, a wszystko, co ta strona może powiedzieć o pistolecie, jest rozszerzeniem tamtego starszego materiału i tak należy to ważyć. Rejestr sam w sobie jest mocny: broń jest w tym materiale siłą i władzą złożoną w rękę — czyjąś zdolnością dosięgnięcia i rozstrzygnięcia — a wykładnię niesie nie samo ostrze czy lufa, lecz to, w czyjej ręce się znajduje i przeciw komu jest obrócona. Broń własna, sprawna i użyta w słusznej obronie, czytana bywa przychylnie, ku sile i zabezpieczeniu; broń cudza, obrócona przeciw śniącemu — ku przewadze przeciwnika albo sporowi, w którym śniący czuje się słabszą stroną.

Do pistoletu przenosi się z tego rejestru jeszcze jedno: broń, która zawodzi w chwili potrzeby — miecz, który nie chce się dobyć — czytana bywa ku środkom, które w decydującym momencie okazują się niewystarczające. Sen o zacinającym się pistolecie ma więc w starym materiale gotowy odpowiednik. Wszystko to pozostaje rozszerzeniem: logika korpusu zastosowana do przedmiotu, którego korpus nie znał — i ta granica jest częścią rzetelnego odczytania, nie jego brakiem.

Psychologia analityczna czyta broń palną przez to, co odróżnia ją od każdej broni starszej: szkoda staje się możliwa bez bliskości. Nóż wymaga zwarcia, pistolet — tylko decyzji i odległości; i właśnie ta struktura, nie sama agresja, jest zwykle przedmiotem snu. Siła działająca na dystans to w życiu śniącego decyzje zapadające poza zasięgiem rozmowy: słowo, które rani z daleka, władza wykonywana bez spotkania, zerwanie ogłoszone, nie przeżyte. Sen o pistolecie pyta więc najpierw, czyja to ręka — czy śniący jest tym, kto trzyma i mierzy, czy tym, do kogo się mierzy — bo od tego zależy, czy obraz mówi o jego własnej sile trzymanej na dystans, czy o cudzej, której się poddaje.

Drugi rejestr to sprawczość w decydującym momencie. Broń, która się zacina, nie strzela albo rozpada się w dłoni, należy do najczęstszych obrazów tego snu i czytana bywa jako sprawczość zawodząca dokładnie wtedy, gdy jest potrzebna: śniący ma środki — argumenty, pozycję, prawo głosu — a mimo to w rozstrzygającej chwili nie umie ich użyć. Szkoła nie czyta tego jako braku siły, lecz jako siłę zablokowaną: agresja czy stanowczość, której osobowość odmawia wyrazu, nie znika — wraca we śnie jako broń, która nie chce zadziałać. Całość jest odczytaniem rejestru sprawczości i agresji, niczym więcej: sen o broni nie jest ani zapowiedzią przemocy, ani jej planem.

Dla samej broni palnej materiał ludowy jest cienki — przedmiot wszedł do chińskiego życia zbyt późno, by obrosnąć sennikowym hasłem — i uczciwiej to przyznać, niż dopisywać wykładnię. Język niesie jednak dwa starsze zwroty, które pasują tu dokładnie. 「枪打出头鸟」 (qiāng dǎ chū tóu niǎo, „strzał trafia ptaka, który wychyla głowę”) nazywa koszt widoczności: kto wystaje ponad szereg, ten ściąga ogień — i jest to gotowe odczytanie snów o byciu na muszce: sen pyta, gdzie śniący się wychylił i czy ostrzał, którego się boi, nie jest ceną samej widoczności, a nie winy. Drugi zwrot, 「明枪易躲，暗箭难防」 (míng qiāng yì duǒ, àn jiàn nán fáng, „przed jawną włócznią łatwo się uchylić, przed strzałą z ukrycia trudno się obronić”), rozróżnia wrogość jawną i skrytą: to samo rozróżnienie, które przy śnie o skorpionie niesie rejestr obmowy — cios zza pleców jest groźniejszy od zapowiedzianego. Sen o broni widocznej i wycelowanej bywa przez ten zwrot czytany paradoksalnie łagodniej niż niejasne poczucie zagrożenia: przynajmniej wiadomo, skąd padnie strzał.

Jedno zastrzeżenie filologiczne należy się czytelnikowi: znak 枪 (qiāng) oznaczał klasycznie włócznię, i w pierwszym z tych zwrotów strzela pierwotnie właśnie ona — dzisiejsze ucho słyszy jednak broń palną, bo to samo słowo ją nazywa. Zwroty są więc starsze niż pistolet, a pasują do niego bez szwu — i to jest cały chiński materiał tego hasła: nie sennikowa wykładnia, lecz dwie sprawdzone mądrości o sile, widoczności i kierunku, z którego nadchodzi cios.