Sen o mnichu: co oznacza?

Islamskie odczytanie mnicha jest niezwykłe i substancjalne i zależy od konkretnego faktu o samej tradycji: islam nie ma monastycyzmu w chrześcijańskim sensie. Koran odnosi się do monastycyzmu chrześcijan jako do czegoś, co sami ustanowili — „i monastycyzm, który wymyślili — nie przepisaliśmy go im” (Q 57:27) — a tradycja czyta praktykę jako chrześcijańską instytucję, którą wierni tej wspólnoty nieśli, nie jako ogólny model pobożności. Stojący hadith przypisywany Prorokowi przekazywany jest w tradycji jako لا رهبانية في الإسلام, „nie ma monastycyzmu w islamie”; artykuł nie podaje kolekcji ani numeru.

To, co tradycja dostarcza w miejsce monastycznego wycofania, to inna figura: زاهد (zāhid), asceta praktykujący wyrzeczenie, pozostając wewnątrz wspólnoty. Pojęcie to زُهْد (zuhd), zdyscyplinowane oderwanie od światowego przywiązania bez fizycznego wycofania w ustawienie monastyczne. Sen o chrześcijańskim mnichu (راهِب, rāhib) nie czyta się więc nieprzychylnie w materiale klasycznym — figura uznawana jest za pobożną wewnątrz własnej tradycji — ale odczytanie nie rozszerza chrześcijańskiej ramy instytucjonalnej na praktykę muzułmańską. Zāhid natomiast jest islamską figurą, którą sen może nieść wprost. Sen o osobie widocznie zdyscyplinowanego oderwania czyta się wewnątrz ramy zuhd przychylnie jako obraz życia wewnętrznego, do którego śniący został wezwany.

Psychologia analityczna czyta figurę mnicha przez własne pojęcie Junga o mądrym starym człowieku — senex, jedna ze standardowych figur archetypowych w repertuarze szkoły. Senex pojawia się we snach jako stary człowiek niezwykłego spokoju, często pustelnik, mędrzec albo mnich, a Jung pisał o figurze bezpośrednio (w zebranych esejach o archetypach podświadomości zbiorowej). Przypisanie Jungowi jest tu licencjonowane w sposób, w jaki nie byłoby dla wielu figur: senex jest naprawdę jego terminem na ten materiał.

Konkretne odczytanie warto mieć precyzyjnie. Senex przybywa we snach w momentach, gdy śniący stoi wobec pytania, którego ego nie może odpowiedzieć z własnych zasobów — potrzebny jest konkretny kawałek wiedzy, konkretny wybór jest odkładany, albo konkretna postawa ego musi być oddana. Figura zwykle nie rozwiązuje problemu; figura demonstruje tryb bycia, z którego problem mógłby być rozwiązany — inne ofiarowanie i to, na którym szkoła nalega jako bardziej użytecznym. Odczytanie jest kompensacyjne: dla kogoś nadmiernie zajętego sen o mnichu siedzącym nieruchomo zwraca obraz trybu bycia, od którego zajętość trzymała. Odczytanie nie każe stać się mnichem; mówi, że warunek wewnętrzny, który figura demonstruje, jest dostępny bez wycofania z zwykłego życia — dokładnie islamskie własne stanowisko o zāhidzie powyżej, a paralelizm nie jest przypadkowy. Senex ma stronę cienia, którą szkoła bierze poważnie — mądry stary człowiek, który stał się sztywny, którego rada skamieniała w pedanterię, którego wycofanie stało się unikaniem. Senny mnich surowy, odległy albo dezaprobujący często jest cieniem senexa raczej niż figurą właściwą. Figura pojawia się częściej we snach drugiej połowy życia niż pierwszej — własne rozróżnienie Junga między dwiema połowami, nazwane w Modern Man in Search of a Soul.

Chiński materiał ludowy o mnichu jest substancjalny i biegnie przez konkretną figurę: buddyjskiego mnicha (和尚, héshang), którego miejsce w kulturze chińskiej jest starsze niż bieżąca dynastyczna pamięć i którego figura niesie rzeczywistą wagę w tradycji sennej. Mnich w chińskim śnie nie jest figurą importowaną z obcej ramy religijnej; buddyjski mnich jest częścią kultury, którą śniący dziedziczy.

Klasyczny rejestr senny jest przychylny. Odczytania tej postaci w rodzaju „mnich pojawiający się u drzwi” ku przewodnictwu przychodzącemu spoza zwykłych kanałów gospodarstwa; „mnich oferujący konkretne słowo” ku konkretnej sprawie, którą słowo nazywa, będącej sprawą, do której śniący został wezwany; „mnich widziany na modlitwie albo w medytacji” ku własnemu życiu wewnętrznemu śniącego wzywanemu do dyscypliny, którą odkładał. Żadnego hasła kompilacji się nie cytuje. Język niesie kilka ustalonych fraz o mnichu; 「做一天和尚撞一天钟」 (zuò yī tiān héshang zhuàng yī tiān zhōng), „jako mnich przez dzień, uderzaj w dzwon przez dzień” — współczesne powiedzenie o odgrywaniu roli bez przekonania — należy tu jako waga kulturowa, nie wykładnia senna. Fraza 「跑得了和尚跑不了庙」 żyje już na stronie o pościgu; tu co najwyżej krótkie odesłanie, bez drugiej pełnej glosy. Akt składania ślubów niesie własne słownictwo: 出家 (chū jiā, „opuszczenie domu”) to stojący czasownik na wejście w życie monastyczne; 落发 (luò fà) — tonsura — krzyżuje się bezpośrednio z sekcją o brzytwie; 云游 (yún yóu, „wędrówka chmur”) nazywa itinerancką praktykę dojrzałego mnicha. Kapłan jest odrębną jednostką na tej witrynie i nie jest tu ruszany.