Sen o gwiazdach — co oznacza?

Gwiazdy są w tej tradycji jej własnym obrazem przewodnictwa: tekst mówi, że po gwiazdach ludzie znajdują drogę — materiał znany z sury an-Nahl — i na tym stoi całe odczytanie: gwiazda jest tym, co pozwala wyznaczyć kurs nocą, na morzu i na pustyni, gdzie nie ma innych znaków. Korpus czyta więc śnione gwiazdy ku ludziom, po których inni się orientują: uczonym, ludziom wiedzy i wysokiej pozycji — jasne, liczne gwiazdy ku pomyślności tego kręgu, gwiazdy przygaszone ku jego osłabieniu. Sen o jedenastu gwiazdach oddających pokłon należy do sury Jusuf i jest omówiony przy śnie o słońcu — tu wystarczy przypomnieć, że i tam gwiazdy są ludźmi: braćmi.

Jeden wątek podaje się z ostrożnością, na jaką zasługuje: część strandów czyta gwiazdę spadającą ku utracie kogoś znacznego — człowieka wiedzy albo pozycji, którego zabraknie w miejscu, gdzie był punktem orientacyjnym. To odczytanie obecne, lecz nie powszechne, i lepiej je podać jako klauzulę niż jako regułę. Kierunek całości pozostaje niezmienny: gwiazdy czyta się w tym materiale nie jako los, lecz jako przewodnictwo — sen o gwiazdach pyta, po czym śniący wyznacza drogę i co by było, gdyby tego punktu zabrakło.

Psychologia analityczna czyta gwiazdy zgodnie z linią, którą ta strona już trzyma: jako odległe, lecz prawdziwe punkty orientacyjne Jaźni — światła, po których steruje się proces stawania się sobą, zanim cel da się nazwać. Istota tego obrazu leży w połączeniu dwóch cech, które zwykle się wykluczają: gwiazda jest nieosiągalna i niezawodna naraz. Nie da się do niej dopłynąć — i właśnie dlatego można według niej płynąć; sen o gwiazdach częściej mówi o kursie niż o celu i pyta, czy śniący ma jeszcze w życiu punkt, którego nie zamierza zdobyć, a według którego się prowadzi.

Drugi rejestr niesie konstelacja: z rozsypanych, niepowiązanych świateł psyche układa figury — i potem według tych figur nawiguje. Szkoła widzi w tym obraz własnej pracy psychiki: wzór jest rzutowany na osobne punkty, a następnie obdarzony zaufaniem, i przez to konstelacja mówi tyleż o niebie, co o patrzącym. Sen, w którym gwiazdy składają się w kształt, czyta się więc dwustronnie: jako moment, w którym rozproszone sprawy naprawdę zaczynają tworzyć całość — i jako przypomnienie, że całość jest po części dziełem tego, kto patrzy. Obie strony są prawdziwe naraz; sen nie rozstrzyga, która przeważa, i w tym jest jego wartość.

Rejestr sennikowy najpierw, bo jest dwubiegunowy i jeden z biegunów zaskakuje. Ludowe senniki podają odczytania tej postaci w obie strony: gwiazdy jasne i liczne — dom kwitnący i sprawy radosne, czemu sprzyja gra brzmień między 星 (xīng, gwiazda) a 兴 (xīng, kwitnąć, wzbierać); gwiazda spadająca — żałoba albo strata; a — wbrew wszystkiemu, co gwiazdy znaczą na jawie — sen o samym Północnym Czerpaku — gwiazdach znanych w Polsce jako Wielki Wóz, najpewniejszym drogowskazie nocnego nieba — podawany bywa w tych księgach jako znak niepomyślny. Ta niespodzianka jest pouczająca: rejestr senny nie jest prostym odbiciem rejestru nawigacyjnego, i kto czyta chiński sen o gwiazdach wyłącznie przez przewodnictwo, ten czyta go słownikiem z innej półki. Oba bieguny podaje się tu kształtem, jak zawsze — wersje tych ksiąg różnią się w szczegółach.

Język dokłada trzy utrwalone obrazy. 「吉星高照」 (jí xīng gāo zhào, „szczęśliwa gwiazda świeci z wysoka”) to standardowe zdanie o sprzyjającym losie — naturalne odczytanie snu o jednej jasnej gwieździe nad głową: coś sprzyja sprawie śniącego. 「众星捧月」 (zhòng xīng pěng yuè, „gwiazdy niosą księżyc”) nazywa układ, w którym wielu otacza jednego — sen o gwiazdach skupionych wokół jaśniejszego światła czytany bywa ku człowiekowi, na którym skupia się cudza uwaga i cudze poparcie, z pytaniem, czy to śniący jest księżycem, czy jedną z gwiazd. A potoczne 扫把星 (sàobǎxīng, „gwiazda-miotła”, kometa) jest określeniem człowieka obwinianego o nieszczęścia, które dzieją się wokół niego — sen o gwieździe ciągnącej za sobą warkocz czytany bywa przez to słowo ku roli, której nikt nie chce: bycia tym, na kogo spada wina za zły los. Trzy obrazy, trzy różne pytania — i wszystkie trzy o miejsce śniącego wśród świateł, nie o astronomię.