Sen o wypadających zębach: co oznacza?

Klasyczna islamska tradycja interpretacji snów czyta zęby jako członków rodziny oraz jako własną siłę i pozycję śniącego, co czyni utratę zęba jednym z poważniejszych obrazów w całym tym materiale — wiąże się ją zwykle ze stratą albo chorobą krewnego. Zęby górne i dolne odróżniane są przy tym jako różne strony lub pokolenia rodziny.

Znaczenie ma sposób utraty: ząb, który wpada śniącemu do dłoni, czytany jest inaczej niż ząb, który wypada i ginie, a ten pierwszy wariant łagodzi odczytanie w sposób istotny. Krew, ból i liczba utraconych zębów dodatkowo je modyfikują. Zęby mocne i białe odczytywane są natomiast jako siła w rodzinie i w sprawach śniącego, co pokazuje, że tradycja ta nie traktuje samego obrazu zębów jako złowieszczego — złowieszcza jest utrata.

Psychologia analityczna podchodzi do snów o wypadających zębach jako do obrazów utraty mocy, sprawności i zdolności wgryzania się w życie — a także jako do motywu niemal powszechnego, co samo w sobie jest tu najciekawszym faktem. Ujęcie jungowskie opiera się przed jednym rozszyfrowaniem i zamiast tego pyta, nad czym śniący traci uchwyt albo jakie przejście pozbawia go dawnej zdolności.

Zęby niosą również skojarzenie z agresją, więc ich utrata może wskazywać na agresję oddaną i porzuconą, zamiast zintegrowaną — na rezygnację z własnego zębu w sporze, którego śniący nie chce prowadzić. Warto powtórzyć, że częstość tego motywu w różnych kulturach jest faktem godnym odnotowania, natomiast stałe znaczenie przypisane mu na podstawie tej częstości byłoby już nadużyciem.

Chiński materiał ludowy łączy wypadające zęby ze starszyzną i z rodziną, a najbardziej znane odczytanie jest w nim dość surowe: wiąże utratę zębów z chorobą albo śmiercią w starszym pokoleniu. To wykładnia rozpowszechniona i warto ją podać wprost, zamiast łagodzić.

Mocno zakorzenione jest tu również rozróżnienie na zęby górne i dolne: górne odnoszone są najczęściej do pokolenia starszego, dolne — do rówieśników albo do pokolenia młodszego, więc to, który ząb wypadł, wskazuje, o kim sen miałby mówić. Jest to jeden z wariantów ludowych, a nie podział obowiązujący, ale należy do najczęściej przywoływanych odczytań w chińskim materiale ludowym. Rozróżnienie samo w sobie nie jest przy tym wyłącznie chińskie: tradycja islamska też odróżnia zęby górne od dolnych, tyle że przypisuje im różne strony albo gałęzie rodziny, a nie kolejne pokolenia — dwie tradycje robią więc ten sam podział, lecz odczytują go inaczej.

Obok tego funkcjonują wersje łagodniejsze, czytające ten sam obraz jako oznakę zmiany w rodzinie albo jako ostrzeżenie, że mowa śniącego sprowadzi kłopot — w niektórych powiedzeniach ludowych utrata zębów i nieostrożne słowa są ze sobą powiązane. Obie te wersje są jednak rozwinięciami ludowymi, a nie hasłami sennika: rejestr sennikowy, przytoczony niżej, nie mówi ani o zmianie w rodzinie, ani o kłopocie ściągniętym mową. Zęby wyrastające odczytywane są natomiast przychylnie, jako wzrost w rodzinie albo w widokach samego śniącego. To przekaz ludowy, więc te wersje współistnieją, zamiast się wykluczać.

Ludowe senniki podają odczytania tej postaci: zęby wypadające — nieszczęście dotykające rodziców; zęby odrastające — potomstwo, któremu się wiedzie, a według części przekazów także zwrot na dobre w zdrowiu, karierze albo długości życia samego śniącego, na obraz uschłego drzewa, które znów puszcza pędy; utrata zęba — także strata pieniężna, majątek wyciekający bokiem. Ta ostatnia wykładnia jest w rejestrze sennikowym wyraźna, a na tej stronie dotąd jej nie było: obok pokolenia i mowy stoi w tym materiale zwykły rachunek. Ze stroną mowy wiąże się natomiast zwrot 「说话漏风」 (shuō huà lòu fēng), że komuś przez zęby ucieka wiatr — mówi się tak o człowieku, który nie utrzyma w sobie tego, co usłyszał. Wróżby dotyczące rodziców referuje się jako to, co utrzymuje tradycja, a nie jako wiadomość o czyimkolwiek zdrowiu.