Sen o siostrze: co oznacza?

Kotwicą tego hasła jest w tradycji islamskiej scena z siostrą Musy: gdy niemowlę zostaje powierzone wodzie, to siostra idzie za koszem wzdłuż brzegu, obserwuje z daleka i zjawia się dokładnie w chwili, gdy trzeba wskazać karmicielkę — materiał znany z sur al-Qasas i Ta-Ha, przywołany tu w jednym zdaniu, bo więcej nie potrzeba. Siostra jest w tej scenie czujną opieką działającą z krawędzi: nie niesie kosza, nie zatrzymuje rzeki — patrzy, czeka i wkracza we właściwym momencie. Sen o siostrze czuwającej z boku ma więc w tym materiale odczytanie gotowe i przychylne: ktoś strzeże sprawy śniącego dyskretniej, niż on sam widzi.

Poza tą kotwicą działa rejestr rodzeństwa, ten sam, który korpus stosuje przy bracie, tyle że z innym środkiem ciężkości: rodzeństwo jest wsparciem i najbliższą możliwą rywalizacją naraz, a sen o zgodzie z siostrą czytany bywa ku sile domu, o sporze — ku napięciu wśród najbliższych, które lepiej wyjaśnić, zanim urośnie. Ważna jest miara: wszystkie te odczytania dotyczą figury ze snu i spraw śniącego — żadne nie jest orzeczeniem o rzeczywistej siostrze, jej losie ani jej zamiarach.

Psychologia analityczna czyta siostrę dwiema drogami, zależnie od tego, kto śni. Dla śniącej kobiety siostra jest najbliższym możliwym lustrem tej samej płci: kimś, kto zaczynał w tym samym punkcie, przez co każda różnica dróg staje się mimowolnym komentarzem do własnej — i nośnikiem materiału cienia: cech, których śniąca sobie nie przyznaje, a które najłatwiej zobaczyć w kimś z tego samego domu. Dla śniącego mężczyzny siostra bywa najbliższą nosicielką pierwiastka kobiecego — figurą, przez którą psychika podaje mu jego własny, nierozwinięty materiał: czułość, wzgląd, sposób bycia w relacji, którego świadoma osobowość jeszcze nie przyjęła za własny.

W obu drogach obowiązuje to samo zastrzeżenie, które ta strona powtarza przy wszystkich hasłach osobowych, bo od niego zależy uczciwość odczytania: sen czyta się ku temu, co figura niesie, nie ku temu, kim jest realny człowiek. Siostra ze snu, która zdradza, choruje albo triumfuje, nie jest raportem o rzeczywistej siostrze — jest obrazem tego, co w życiu śniącego domaga się uwagi: starej rywalizacji, niedokończonego porównania, opieki, którą ktoś niósł za kogoś. Kłótnia z siostrą we śnie częściej mówi o wewnętrznym sporze o miarę własnej wartości niż o stanie realnej relacji — i to jest pytanie, które warto z tego snu zabrać.

Chiński materiał czyta rodzeństwo ku sprawom rodzinnym — ludowe senniki podają odczytania tej postaci tym samym kształtem, który opisano przy śnie o bracie: zgoda rodzeństwa — pomyślność domu; kłótnia — napięcie we wspólnych sprawach, które domaga się załatwienia. Siostry nie mają w tym rejestrze osobnej, odmiennej wykładni i uczciwiej jest to powiedzieć, niż ją dopisać; różnicę robi dopiero język, który o siostrach mówi rzeczy, jakich o braciach nie mówi.

Najważniejsze jest 「长姐如母」 (zhǎng jiě rú mǔ, „najstarsza siostra jest jak matka”) — utrwalone powiedzenie o siostrze, która niesie rolę matki, najczęściej tam, gdzie rodzica zabrakło albo nie starczało go dla wszystkich. To gotowa i trzeźwa rama dla snów, w których siostra stoi na miejscu rodzica: powiedzenie nazywa rolę, nie uczucie — ciężar wzięty, nie wybrany — i sen o siostrze-matce czytany bywa jako pytanie, kto w rodzinie śniącego nosił ten ciężar i czy został on kiedykolwiek uznany. Osobno warto wiedzieć, że bliskość sióstr — 姐妹 (jiěmèi) — opisuje się tym samym cielesnym porównaniem, które przy bracie omówiono szerzej: rodzeństwo jak ręce i stopy, części jednej całości. Jest to metafora bliskości, nie wykładnia senna — senniki czytają sny o rodzeństwie ku relacjom i sprawom domu, nie ku ciału śniącego — i z tym zastrzeżeniem obraz ten domyka hasło: siostra we śnie jest tym, czego z całości nie da się odjąć bez straty.